Ćwiczenia treningowe. Poznaj samego siebie

Atmosfera budowana przez nauczyciela i wychowanków, a stanowiąca kontekst relacji wychowawczo-edukacyjnej, wpływa zwrotnie na sferę emocjonalno-motywacyjną obu stron. Z tych powodów istotne wydaje się, by nauczyciel był świadomy celów i dążeń nadających kierunek jego życiu, a także poglądów i postaw wobec siebie i rzeczywistości. Celem tego rodzaju zwiększania samoświadomości jest dostrzeganie i wzmacnianie cech sprzyjających samorozwojowi oraz weryfikacja tych, które go ograniczają.

Dotychczasowe doświadczenia warsztatowo-treningowe wskazują na to, iż jednym z dobrych sposobów rozpoczęcia tej trudnej drogi ku poznaniu siebie jest analiza LINII ŻYCIA. Jest to ćwiczenie, które:

Poniżej przedstawiamy kolejne etapy tego ćwiczenia, zachęcając do uważnej lektury. Jeśli miałbyś ochotę doświadczyć tego na sobie, weź kartkę, ołówek, usiądź wygodnie w miejscu, w którym nikt nie będzie ci przeszkadzał w ciągu najbliższej godziny.

Teraz, kiedy obraz twojej linii życia jest już gotowy, przyjrzyj się temu, co zdarzyło się dotąd i temu, co cię jeszcze czeka.

Refleksja I: Jak oceniłbyś swoje życie? Zobacz, ile jest na twojej kartce znaków "+" i "-". Czy dostrzegasz jakąś ogólną tendencję w wartościowaniu wydarzeń, które ciebie dotyczą? Zatrzymaj się nad niektórymi z negatywnie ocenionych chwil i zastanów się, jak sobie z nimi poradziłeś, co dzięki nim zyskałeś, czego się nauczyłeś. Być może, wśród tych zdarzeń znalazły się takie, które kiedyś sprawiły ci przykrość, a mimo to dziś oceniasz je pozytywnie. Pierwszą refleksję zawrzyj w zdaniu: Moje życie jest… (dokończ je jednym przymiotnikiem).

Refleksja II: Czy masz wpływ na bieg swojego życia? Nasze życie budują różne epizody. Czasami sami postrzegamy siebie jako sprawców tych wydarzeń, niekiedy zaś -naszym zdaniem - zsyła nam je Opatrzność, los, fatum, inni ludzie. Spróbuj znaleźć jakąś ogólną tendencję w postrzeganiu ich przyczynowości, przypisując sobie bądź czynnikom zewnętrznym rolę kreatora biegu zdarzeń w twoim życiu. Swoją refleksję zawrzyj w zdaniu: To ja odpowiadam za moje życie… lub to los (Opatrzność, fatum, inni ludzie) odpowiada za kształt mojego życia…

Jakkolwiek podpisałeś swą linię życia, zachęcamy, abyś spróbował poszukać teraz w sobie i swoim działaniu wszelkich atutów i atrybutów twórcy i kreatora. I ty bowiem jesteś sprawcą wielu wydarzeń, zmian itp. (Jakie masz zalety, co umiesz, co wiesz?) Swą refleksję zawrzyj w zdaniu: Udało mi się, ponieważ…

Refleksja III: Co dalej - co możesz zmienić w przyszłości?

Spróbuj zastanowić się na tym, ile problemów rozwiązałeś w swoim życiu i jaką dzięki temu zdobyłeś mądrość. Popatrz, jak wiele osiągnąłeś i jak możesz wykorzystać minione doświadczenia w kreowaniu przyszłości. Budując plany działania, snując marzenia o jutrze, pomyśl o tym, czego jeszcze chciałbyś się nauczyć, zmienić w sobie, by skuteczniej realizować swe cele. Sprawdź, czy są one realistyczne, zwróć też uwagę na sposób ich formułowania. Postaraj się, by miały one formę pozytywną, tzn. by odpowiadały na pytanie: czego chcesz, a nie czego nie chcesz. Spróbuj, by stały się one wyzwaniem dla ciebie samego, a nie życzeniem do losu (ludzi, Opatrzności itp.). Refleksję swą zawrzyj w zdaniu: By bardziej kontrolować swą przyszłość, chcę i mogę nauczyć się… zmienić w sobie…

Ćwiczenie dobiegło końca, choć sądzimy, że dla wielu z Państwa stanie się początkiem rozważań. Być może, przyczyni się ono nie tylko do powstania nowej orientacji w postrzeganiu siebie, ale i otaczającej rzeczywistości. Uczymy się więc razem dostrzegać, iż sensem życia i jego wielką wartością nie musi (a często nie może) być unikanie trudności, ale konstruktywne radzenie sobie z nimi, branie odpowiedzialności za swoje decyzje, ponoszenie konsekwencji własnych wyborów i formułowanie realistycznych zamierzeń.

Zwróćmy uwagę, by planując przyszłość nie zapominać o sobie, wszak ty też jesteś ważny. Projektując zatem bliskie i dalekie cele, rozważajmy ewentualne korzyści i straty tak, by nie upaść pod ciężarem przykrości, trudów i niepokojów (pytajmy siebie za każdym razem: po co, w imię czego to robię?).

W tym kontekście spróbujmy wpływać na naszych wychowanków uwrażliwiając ich na siebie samych oraz innych ludzi. Dajmy dzieciom szansę być sprawcami, twórcami, pomysłodawcami, ale i pozwólmy im popełniać błędy. W takich sytuacjach nasze doświadczenie, mądrość, poczucie sprawstwa, mocy, wrażliwość i cierpliwość będą bezsprzecznie niezastąpione i pomocne w kształtowaniu nowych indywidualności.



Beata Ziółkowska

Jowita Wycisk

Instytut Psychologii UAM