Istota doradztwa edukacyjnego

Bardzo często wizyta metodyka w szkole (np. hospitacja) wiąże się z obawą nauczyciela przed kontrolą; jest to objaw choroby niepotrzebnie dręczącej wielu nauczycieli. Trzeba wyjaśnić: zadaniem metodyka czy konsultanta nie jest kontrolowanie nauczyciela lub narzucanie mu rozwiązań. Jego rola jest bardziej subtelna i zarazem prozaiczna. Metodyk ma mu pomóc na każdym etapie trudności, w każdym okresie pracy, bez względu na to, ile lat stażu i doświadczenia ma osoba ucząca. Podlega też nieformalnej ocenie nauczyciela, w wyniku której nauczyciel w mniejszym lub większym stopniu odważy się korzystać z możliwości, jakie daje ośrodek metodyczny. Sukcesy tej instytucji zależą od właściwego spełniania zadań metodyka oraz konsultanta, który w celu udzielenia jak najszerszej pomocy stara się:
 

To tylko nieliczne oferty kierowane do nauczyciela, a są one bardzo różnorodne, o wysokim poziomie merytorycznym i metodycznym.

Ostatnio coraz częściej nauczycieli cechuje samodzielność i innowacyjność w nauczaniu, co bardzo pozytywnie odbierają uczniowie, rodzice i ośrodki metodyczne. Posłużę się cytatem z jednej z nowszych publikacji na temat metodyki nauczania, Uczymy się nauczać R. Arendsa: …warunkiem powodzenia procesu innowacyjnego są zmiany w ludziach; muszą oni w swojej świadomości zastąpić stare wyobrażenia nowymi i tym samym uczynić treść innowacyjną zrozumiałą dla siebie. Budulcem nowych wyobrażeń są nowe wiadomości dla tradycyjnego sposobu myślenia… Dobrzy nauczyciele muszą być autonomiczni w swoich zawodowych osądach. Im nie trzeba mówić, co mają robić. W swojej pracy nie są uzależnieni od przełożonych i od naukowców. Nie znaczy to, że odcinają się od cudzych idei, wypowiedzianych gdzieś indziej i kiedy indziej, ani że odrzucają rady, konsultacje i pomoc. Po prostu wiedzą, że pożytek z pomysłów i sugestii innych ludzi wyniosą wtedy dopiero, gdy staną się one surowcem dla własnych myśli…(WSiP, 1994, s. 478).

Reasumując, metodyk, podobnie jak nauczyciel ponosi współodpowiedzialność za rozwój ucznia, nie stawiając go w roli przedmiotu. Sytuacja w oświacie nie jest tak optymistyczna, szczególnie, że system doradztwa opiera się na dopłacaniu lub pełnej odpłatności za wszelkie formy dokształcania. Brak pieniędzy, na materiały biurowe, podstawowe środki dydaktyczne, konferencje z udziałem naukowców, na które jest duże zapotrzebowanie. Technika jest niestety droga, a rodzaj pracy niematerialnej tego typu będzie można ocenić dopiero z perspektywy upływającego czasu. Obecnie dziecko ma prywatnie szerszy i pełniejszy dostęp do najnowszych środków audiowizualnych, drogich i barwnych książek, programów edukacyjnych, czego nie może, niestety, zaproponować nauczyciel przeciętnej publicznej szkoły w Polsce. Komputeryzacja może i jest nowoczesna i potrzebna, ale wobec niewyposażania w nią ośrodków metodycznych nie może funkcjonować w nowoczesnym systemie doradztwa. W podobnej sytuacji znajdują się szkoły, które walczą o przetrwanie, a od stycznia 1996 oddane zostały pod zarząd przerażonych tym gmin.

Jest w tym wszystkim zastanawiające, że decydenci w sprawach oświaty nie zdają sobie sprawy z tego, ile już dokładają do edukacji własnych dzieci, aby dostały się do szkół średnich, a później wyższych. Pomimo ogromnej odpowiedzialności, która na nich ciąży, zespoły doradcze są świadome, że nie zdołają w krótkim czasie sprostać tym wszystkim wymaganiom, liczą więc na pełną współpracę nauczycieli oraz pomoc i zrozumienie ze strony samorządów lokalnych.

Wiele jest jeszcze do zrobienia w dziedzinie doradztwa. Nie jest to jednak inwestycja w ciemno, wszystkie kroki i poczynania będą owocowały w przyszłości.


Danuta Nikitenko

WOM, Legnica