Co każdemu bliskie i znane

Edukację regionalną włączyłam do programu wychowawczego szkoły i wykorzystuję ją do wpajania i uświadamiania uczniom wartości etycznych tego, co każdemu bliskie i znane - małej ojczyzny.

Jednym z głównych kierunków działania, jakie wytyczyłam sobie w mojej pracy, jest budzenie u uczniów przywiązania do rodzinnego krajobrazu i dziedzictwa kulturowego regionu. Pogłębienie wiedzy o własnym regionie sprzyja utrwaleniu tożsamości narodowej. Przywiązanie dzieci do ziemi ojczystej można kształtować, zapoznając je z własną miejscowością i ludźmi w niej żyjącymi. Poznając swoją wieś, poznają jednocześnie tradycje ludowe przekazywane przez jej mieszkańców. Przekazując dzieciom wiedzę z zakresu dziedzictwa kulturowego w regionie, zwracam uwagę zarówno na krajobraz, architekturę, kulturę tradycyjną, w tym głównie sztukę ludową, jak i na kontakty z innymi ludźmi. W planie nie zabrakło spotkań z ciekawymi ludźmi, którzy w różny sposób przybliżyli dzieciom kulturę naszego regionu.

Począwszy od 1997 r., współpracuję z twórczyniami ludowymi z terenu gminy Czarnocin zrzeszonymi od 1977 r. w Stowarzyszeniu Twórców Ludowych. Są twórczyniami z atestem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Zapraszam je do klas II lub III na spotkania, których celem jest kontynuacja i ożywienie tradycji ludowych na terenie gminy, wzbudzenie aktywności kulturowej środowiska wiejskiego. Tematyką tych spotkań jest "Papierowa plastyka", a twórczynie uatrakcyjniają te zajęcia, pokazując, jak wykonuje się różne kwiatki z bibuły. Pomocą służy mi zawsze pani bibliotekarka, wykonując przed biblioteką wystawkę pt. "Ginące zawody - sztuka ludowa gminy Czarnocin". Mam specjalny album dotyczący twórczości ludowej na terenie gminy. Paniami, z którymi współpracuję, są: Janina Grzanek, Marianna Małgorzaciak, Zofia Czyżewska i Marianna Białowąs, które pomogły mi nagrać na taśmie magnetofonowej piosenki ludowe śpiewane dawniej. By tradycje nie ginęły, należy je kontynuować.

Spotkania z ciekawymi ludźmi stały się dla dzieci żywymi lekcjami tradycji i historii. Uczniowie, zainteresowani historią regionu, dawnymi zwyczajami i obrzędami, chętnie uczestniczyli w uroczystościach organizowanych w szkole.

Ważnym wydarzeniem są andrzejki i wróżby andrzejkowe, które - jak nakazuje stary zwyczaj - odbywają się w wigilię św. Andrzeja. Dzieci mierzyły bucikami odległość od ściany do drzwi i sprawdzały, który pantofelek pierwszy "wyjdzie za próg". Uroczyście przygotowaliśmy się do spotkania ze św. Mikołajem. Tradycja świąt Bożego Narodzenia jest także bardzo bliska moim wychowankom. Pożegnanie zimy było okazją do wzięcia udziału w obrzędach topienia Marzanny i powitania wiosny (chodzenie z gaikiem). Nie zapominamy również o zwyczajach i tradycjach związanych z Wielkanocą.

Wspaniałą okazją do poznania swych stron rodzinnych są wycieczki; to sposób poszerzenia wiedzy zdobytej w czasie zajęć zintegrowanych, rozwijania aktywności poznawczej oraz zainteresowań różnymi dziedzinami życia praktycznego. Pomagają usystematyzować wiedzę o przyrodzie, społeczeństwie, kulturze, nauce, technice. Rozwijają zainteresowania i zdolności poznawcze. Wycieczki to ciekawy sposób na pogłębienie więzi uczuciowych z małą ojczyzną, rozbudowanie zainteresowań tradycją, współczesnością i przyszłością.

Wycieczki to również kształtowanie zasad harmonijnego współżycia w zespole, świadomej dyscypliny, uprzejmości, życzliwości, kultury zachowania i innych wartościowych cech charakteru. To także okazja do wyrobienia sprawności fizycznej, propagowania zdrowego trybu życia oraz upowszechniania form aktywnego wypoczynku. Wycieczki dały mi możliwość obserwowania wychowanków, poznania przywódców grup nieformalnych, zauważenia dzieci odsuniętych przez grupę. Stworzyły mi warunki do przeprowadzenia w sprzyjających okolicznościach indywidualnych rozmów, zdobycia zaufania, poznania problemów, ale i pokazania się wychowankom z innej strony - jako towarzysz podróży, przyjaciel, opiekun.

Dzieci obserwowały też niekorzystne zmiany zachodzące w najbliższej okolicy, których sprawcą jest człowiek. Wdrażanie dzieci od najmłodszych lat do czynnego udziału w ochronie przyrody przyczyni się do wychowania pokoleń rozumiejących, że piękne krajobrazy stanowią właściwe zasoby naturalne, za których utrzymanie jest odpowiedzialny każdy człowiek. Wpajam uczniom przekonanie, że stosunek do przyrody jest miarą kultury człowieka. Dla dzieci wycieczki to radość ze wspólnego wędrowania i innego niż na zajęciach spędzania czasu.

Zofia Rudzińska
Szkoła Podstawowa
w Czarnocinie