Wakacje bez szkolnej presji. Rozmowa z Hanką Bielak, gospodarzem Ośrodka Terapii Środowiskowej SPOZA

- Zacznijmy od tego, że ciągle wzrasta liczba dzieci potrzebujących pomocy psychologicznej; obecnie około 20 procent populacji uczniów szkół podstawowych i gimnazjów nie potrafi odnaleźć się w szkole, żyć w grupie rówieśniczej. Są to dzieci nacechowane agresywnością, nadpobudliwe lub zamknięte w sobie, zahamowane w rozwoju. Niepokojąco wzrasta liczba uczniów z niepowodzeniami szkolnymi. Raporty Centrum Metodycznego Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej MEN pokazują, że 15 procent populacji uczniów to dzieci z problemami w czytaniu i pisaniu, w tym cztery procent to dzieci dyslektyczne. Nasila się też odsetek uczniów z zaburzeniami emocjonalnymi, a około ośmiu procent młodzieży określa się jako niedostosowaną społecznie, przez co należy rozumieć: młodociani złodziejaszkowie, bezmyślni wandale, wagarowicze - tj. kręgi młodzieżowe, w których przemoc jest atrybutem funkcjonowania w grupie rówieśniczej.

- Czym wyjaśnić zjawisko wzrostu liczby dzieci i młodzieży z problemami emocjonalnymi?

- Młodzież rozchwiana emocjonalnie to efekt błędów wychowawczych w domach i rozmaitych zaniedbań w szkołach. Błędy wychowawcze rodziców sumują się z trudnościami związanymi z adaptacją dzieci w szkolnych grupach rówieśniczych i często trudnymi do spełnienia oczekiwaniami ze strony wychowawców i pedagogów. To lawina, która przerasta wytrzymałość psychiczną ucznia i w krótkim czasie doprowadza do zahamowań emocjonalnych, z jakimi niełatwo radzi sobie zarówno dziecko, jak i jego rodzina. Na to dodatkowo nakładają się patologiczne przejawy życia szkolnego: tu za jedynie skuteczny sposób rozwiązywania problemów wychowawczych uważa się pozbycie ucznia. Nawet poradnie wychowawcze, proponując niedostosowanym uczniom nauczanie indywidualne, fundują im w następstwie coś jeszcze gorszego - inwalidztwo społeczne. Bo w wyniku ograniczenia kontaktów z rówieśnikami następuje niedorozwój emocjonalny i społeczny.

- Rozumiem, że w ośrodku SPOZA próbuje się zaradzić złu?

- W ośrodku terapii środowiskowej stowarzyszenia SPOZA przy ulicy Targowej 66 w Warszawie prowadzimy zajęcia poradniczo-rehabilitacyjne dla dzieci i warsztaty dla rodziców. Warunkiem udziału dziecka w zajęciach jest jednoczesne uczestnictwo rodziców w warsztatach rozwijających ich umiejętności wychowawcze. Zajęcia prowadzone przez psychologów odbywają się dla dzieci dwa razy w tygodniu, a dla rodziców raz w tygodniu. To bardzo ważne, aby rodzice rozwijali swoje umiejętności wychowawcze równolegle z korekcją zachowań dzieci, bo wtedy łatwiej jest dostosować metody wychowawcze i towarzyszyć dziecku w trudnej drodze dochodzenia do zmiany postawy wobec nieprzewidzianych sytuacji życiowych.

- W ośrodku SPOZA podczas zajęć terapeutycznych koryguje się te postawy... Co zrobić, aby zostać uczestnikiem kursu?

- Przyjść do nas. Po wstępnej rozmowie, podczas której określamy rodzaj i zakres oczekiwanej pomocy, podpisujemy kontrakt terapeutyczny. Grupy uczestników mają charakter półotwarty i można zrezygnować z zajęć w dowolnym czasie. Otwarcie ośrodka odbędzie się 9 czerwca br. i na ten temat będzie jeszcze więcej informacji w gazetach. Ale już dziś, po zakończeniu roku szkolnego, proponujemy kontynuowanie zajęć korekcyjnych na obozie terapeutycznym, który organizujemy pod koniec sierpnia nad morzem w ośrodku wypoczynkowym w Karwi. Obóz jest głównie przeznaczony dla dzieci, ale w szczególnych przypadkach umożliwimy pobyt rodzica, aby oderwanie dziecka od rodziny w czasie wakacji nie spowodowało u niego głębszych urazów.
W programie przewidziano dużo zajęć ruchowych, sportowych, atrakcyjne wycieczki krajoznawcze i rozmowy w grupie rówieśniczej. Będzie z nami instruktor pływacki, dwu psychologów, pielęgniarka z przeszkoleniem psychiatrycznym oraz wychowawcy - członkowie zarządu stowarzyszenia SPOZA. Obóz jest zlokalizowany w pensjonacie "Jagoda", który ma odpowiednie dla dzieci pomieszczenia oraz doskonałe zaplecze kuchenne i sanitarne. Zapewniamy cztery posiłki dziennie i opiekę medyczną.

- Zaleca Pani rodzinne wyjazdy wakacyjne czy może rozdzielne?

- Wakacje są niepowtarzalną okazją do wspólnego pobytu dzieci z rodzicami i do korygowania swoich zachowań w sytuacjach bezpiecznych. Wakacje to właściwie jedyny okres w życiu ucznia, kiedy może on pobyć z rodzicami na warunkach partnerskich - bez obciążeń związanych z obowiązkiem szkolnym. Swoje zalety ma jednak również pobyt dzieci i młodzieży na wszelkiego rodzaju koloniach i obozach. Szkoły bowiem nie radzą sobie ze wzrastającą liczbą uczniów trudnych, a nauczyciele nie potrafią diagnozować przyczyn destrukcyjnych zachowań dzieci; z kolei dzieci niepewnie poruszają się na krawędzi zachowań akceptowanych przez nauczycieli oraz rówieśników. Obóz wakacyjny to okazja do spędzenia czasu w grupie rówieśniczej pozbawionej codziennych napięć; dzieci przebywają w atmosferze akceptacji i środowiskowego zrozumienia. Wakacje to okres nawiązywania trwałych przyjaźni i edukacji prospołecznej.

- A co na nadchodzące wakacje stowarzyszenie SPOZA proponuje rodzicom?

- Wszystkim rodzicom życzymy solidnego wypoczynku, a rodzinom potrzebującym wsparcia psychologicznego proponujemy kontakt z ośrodkiem SPOZA i czynne uczestnictwo w programie "Pomoc dla samopomocy", sponsorowanym przez gminy i dzielnice Warszawy. W ramach tego programu dzieci, skierowane przez pedagogów szkolnych, uczestniczą w ciągu roku szkolnego w zajęciach terapeutycznych stymulujących rozwój zainteresowań i twórczego myślenia (ich rodzice w tym czasie biorą udział w warsztatach umiejętności wychowawczych).
Do ośrodka przy Targowej zapraszamy zwłaszcza rodziców dzieci nadpobudliwych, z trudnościami adaptacyjnymi, rodziców dzieci nieśmiałych oraz dyslektycznych. Preferencje mają dzieci z orzeczonym nauczaniem indywidualnym. Zapraszamy też do udziału w naszych obozach integracyjnych. W roku obecnym w zajęciach na obozie w Karwii wraz z dziećmi emocjonalnie nadpobudliwymi będą uczestniczyć dzieci niesprawne ruchowo. Wszystkim dajemy szansę wyrażania własnych uczuć, budowania relacji partnerskich w grupie rówieśniczej i poza nią, szansę na wzmacnianie poczucia własnej wartości i rozbudzanie naturalnej u dzieci ciekawości otaczającym je środowiskiem i dziejami kraju. Niech czas wakacji będzie czasem pozytywnych doświadczeń, czasem nauki bez szkolnej presji i rodzicielskiej nadopiekuńczości.

Rozmawiał
B.J.K.