Jak rozbudzać zainteresowania historią regionalną?

Historia to przedmiot, który nie każdemu uczniowi jawi się jako pasjonujący. Są sposoby, aby pobudzić zainteresowania uczniów przeszłością. Nie ograniczajmy zajęć tylko do podręcznika i szkolnej ławki. Bo to nie jest najlepszy sposób na przekonanie ucznia, że historia jest warta poznania.

Kilkanaście lat pracy w zawodzie nauczyciela historii przekonało mnie, że czasami wystarczy dobry pomysł, a wielu uczniów włączy się w jego realizację. Ponieważ we współczesnej szkole nastąpił renesans regionalizmu, dlatego chciałabym tu opisać konkursy dotyczące historii i kultury regionu, które umożliwiają uczniom jego lepsze poznanie. Wybrałam konkursy historyczno-literackie, które przeprowadzałam z udziałem nauczyciela języka polskiego. W ramach tego typu konkursów zadaniem uczniów jest napisanie pracy, która będzie oceniona zarówno pod względem merytorycznym, jak i poprawności językowej. Na napisanie pracy uczniowie mają około miesiąca. Ponadto - w miarę możliwości - w bibliotece szkolnej jest im udostępniana potrzebna literatura (na końcu pracy uczeń jest zobowiązany wypisać bibliografię).

Konkurs historyczno-literacki jest nie tylko próbą korelacji międzyprzedmiotowej, ale także wdraża uczniów do umiejętności samodzielnego napisania pracy historycznej. Pierwszy z konkursów pod hasłem "Proszę wycieczki…" wymagał od uczniów nie tylko zaznajomienia się z miejscami godnymi obejrzenia w ich mieście. Zmuszał także do wyboru tych najciekawszych, poznania ich historii, genezy powstania. Zadaniem uczestników było opracowanie trasy wycieczki po Bydgoszczy dla rówieśników z innego miasta. Zaproponowane przez uczniów miejsca i obiekty nie ograniczały się jedynie do zabytków historycznych, były bowiem wśród nich miejsca wypoczynku i rozrywki bydgoszczan. Wielu uczestników wzbogaciło swoje prace o ilustracje i zdjęcia. Były w nich anegdoty, fragmenty piosenek, nie zabrakło własnych opisów i komentarzy.

Drugi konkurs "Jest takie miejsce w moim mieście" został przeprowadzony w ramach obchodów rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Uczniowie mieli opisać wydarzenie, które przyczyniło się do powrotu Bydgoszczy do Macierzy w 1920 roku. Chętni do udziału w konkursie, z pomocą nauczyciela wyszukiwali w mieście ślady tamtych wydarzeń. Mogły nimi być np. pomniki, ulice czy cmentarze. Wybrany obiekt był "początkiem ich pracy". Jeżeli pierwsze zdanie: "Jest w moim mieście…" kończyła np. nazwa ulicy: 20 Stycznia 1920 roku, należało opisać okoliczności przekazania Bydgoszczy polskim władzom, które nastąpiło tego właśnie dnia. Jeżeli uczeń wybrał np. Szpital im. dr Jana Biziela, to opisywał udział jego i innych bydgoszczan w powstaniu wielkopolskim. Tak jak w przypadku poprzedniego konkursu prace uczniów zdobiły pocztówki, fotografie (niekiedy wykonane samodzielnie) oraz kserokopie istotnych dla opisywanego wydarzenia dokumentów.

W ramach obchodów 60. rocznicy wybuchu II wojny światowej po raz kolejny sięgnęłam po pomysł z konkursem historyczno-literackim i tematyką regionalną. Tym razem był to konkurs "Tragiczny wrzesień 1939 roku w Bydgoszczy". Uczniowie mieli przedstawić wydarzenia, które rozegrały się w Bydgoszczy przed wkroczeniem armii niemieckiej we wrześniu 1939 roku i po nim. W swoich pracach niektórzy uczestnicy sięgnęli do pamiętników, a nawet wspomnień krewnych i znajomych. Laureaci konkursu trafnie ukazali związek dziejów Polski z historią regionu.

Dzięki edukacji regionalnej osiągniemy lepsze efekty w dziedzinie kształcenia umiejętności i postaw. Należy pamiętać, że tego typu konkursy rozwijają zainteresowania historią, a historią regionalną w szczególności. Pomagają realizować niektóre cele wychowawcze, bardziej bowiem oddziałują na sferę emocjonalną. Pełnią również funkcje kształcące, wzbogacające słownictwo, nie tylko historyczne, sprzyjając pogłębianiu wiedzy, prowadząc do wzrostu czytelnictwa literatury i czasopism. Każdy z takich konkursów wymaga od uczniów umiejętności samodzielnego gromadzenia wiedzy z różnych źródeł. Są wśród nich opracowania historyczne, publikacje popularnonaukowe oraz słowniki i przewodniki.

Wiele publikacji dotyczących tematyki regionalnej można znaleźć w czytelni regionalnej. Z jej zbiorów większość uczniów nie potrafiłaby samodzielnie skorzystać. Dlatego dla uczestników wspomnianych konkursów przeprowadzam zajęcia w czytelni. Celem spotkania jest poznanie zbiorów biblioteki, katalogu i sposobów korzystania z niego. Uczniowie uczą się zamawiać książki i czasopisma. Nabyte wówczas umiejętności wykorzystują, gromadząc informacje do prac konkursowych.

Warto dodać, że prace nagrodzone w omawianych konkursach, wzbogacone o ilustracje i dokumenty, drukuję w ramach opracowań wewnątrz-szkolnych. Stanowią one doskonały środek dydaktyczny w realizacji tematyki regionalnej na lekcjach wielu przedmiotów. Są także źródłem informacji o historii regionu dla uczestników kolejnych konkursów.

Dzięki tym opracowaniom prace uczniów nie trafiają na dno szuflady, ulegając zapomnieniu, ale są wykorzystywane przez nauczycieli i uczniów jeszcze przez wiele lat. To, że nie brakuje chętnych do udziału w tego typu konkursach, dowodzi, że to dobry pomysł. Zainteresowanie przedmiotem można rozbudzić bowiem, stosując różnorodne formy i metody.

Anna Gorlewska
Bydgoszcz