Zainteresowania hobbistyczne młodzieży

Na kształt zainteresowań mają wpływ takie cechy, jak: skłonność do zaciekawienia, wolność wyboru oraz poczucie bezpieczeństwa. Ukształtowane zaciekawienie powoduje otwarcie się na świat zewnętrzny, wolność wyboru porządkuje otaczający świat, natomiast poczucie bezpieczeństwa umożliwia podjęcie działania. Rozwój zainteresowań ma ogromne znaczenie w kształtowaniu osobowości, w wychowaniu, a także w nauczaniu. Stanowi też rodzaj siły napędowej, która znajduje ujście w pracy albo w rozrywkach, zmieniając swój charakter na hobby.

Chciałabym pokrótce nakreślić, co o zainteresowaniach hobbistycznych pisze się w literaturze przedmiotu, po drugie - na podstawie badań sondażowych - przedstawić odpowiedź na pytanie, czy zainteresowania hobbistyczne młodzieży mają wpływ na wybór rodzaju szkoły, a także - jakim rodzajom zainteresowań hołduje młodzież i czy mają one - jej zdaniem - wpływ na wyniki w nauce?

Słownik pedagogiczny W. Okonia określa hobby jako ulubione zajęcie o charakterze amatorskim wykonywane w czasie wolnym, zwane też "konikiem". Mogą to być intelektualne ćwiczenia w dziedzinach: artystycznej, technicznej, sportowej lub związanej z kolekcjonowaniem przedmiotów czy turystyką. Według Słownika wyrazów obcych pod redakcją E. Sobola hobby to szczególne zamiłowanie lub ulubione zajęcie, któremu poświęca się wolny czas; podobnie ujmuje to Słownik języka polskiego pod redakcją M. Szymczaka.

A. Gurycka formułuje następującą definicję: Zainteresowanie jest to właściwość psychiczna, która przybiera postać ukierunkowanej aktywności poznawczej o określonym nasileniu i przejawia się w wybiórczym stosunku do otaczających nas zjawisk; to znaczy w: dostrzeganiu określonych cech, problemów; dążeniu do ich poznania, zbadania, rozwiązania; przeżywaniu różnorodnych uczuć związanych z brakiem, nabywaniem i posiadaniem wiedzy.[1]

J.G. Fal i A. Świeszczakowski[2] objaśniają pojęcie hobby jako naturalną lub wykształconą chęć poszerzania wiedzy, podejmowania samokształcenia i zdobywania umiejętności, a także kształtowania charakteru oraz wyrabiania w sobie wytrwałości i systematyczności; piszą, że hobby to rzeka głęboka i wciąż na nowo odkrywana, która nie zna granic, tak jak myśl i ludzka odkrywczość.

R. Dynoziak[3] wymienia cztery grupy zainteresowań, wśród których wyróżnia te związane z poszczególnymi przedmiotami szkolnymi, ważniejszymi wydarzeniami politycznymi, rozrywką oraz z intymnymi przeżyciami. K. Michejda-Kowalska[4] jest zdania, że zdobywane dzięki doświadczeniom wiedza i umiejętności dopomagają w pogłębianiu zainteresowań, które z czasem mogą stać się hobby.

Na ogół młodzi hobbiści nie wiążą swoich zainteresowań z budowaniem przyszłości, ale też zdarza się, że myślą o takim fachu, aby swoje młodzieńcze pasje połączyć z dorosłym życiem i przyszłym zawodem. Ciekawe badanie na ten temat przeprowadzono w roku szkolnym 1999//2000 w szkołach średnich na terenie Wrocławia; w wyborze miejsca i określeniu liczebności poddanych sondażom kierowano się zasadą celowo-losową.

Badaniami objęto 205 uczniów klas pierwszych i czwartych liceów ogólnokształcących. Wśród nich znalazło się 148 dziewcząt (72,2%) i 57 chłopców (27,8%) w wieku 15-17 lat (66,8%) z klas pierwszych i grupa 18-20-latków (33,2%) z klas czwartych. Pytania ankietowe dotyczyły rodzaju zainteresowań hobbistycznych oraz ich wpływu na wybór profilu szkoły. Mniejsza grupa, bo 31,7% uczniów, wybrała szkołę, kierując się osobistymi zainteresowaniami, a 68,3% brało pod uwagę takie względy, jak: odległość od domu, dobry dojazd, tradycja rodzinna, renoma liceum, wreszcie - zwykły przypadek.

Aż 194 uczniów, co stanowi 94,64%, przyznało, że ma zainteresowania hobbistyczne, a tylko jedenastu (5,36%) nie potrafiło określić swoich szczególnych zainteresowań. Zdecydowana większość, bo 104 uczniów (53,6%) jako zainteresowania hobbistyczne wymieniło sport. Na drugim miejscu (50 badanych) uplasowały się gry i programy komputerowe, a następne miejsca zajęły muzyka (25,25%) i kolekcjonerstwo (18,55%).

Czytelnictwo i zbieranie książek stanowią hobbistyczną pasję dla 12,37% uczniów, modelarstwo cieszy się uznaniem 10,8%; fanami fonotelistyki jest 7,7%, malarstwa - 6,7%, filatelistyki - 6,2%, numizmatyki i nauki języków obcych - 4,12%. Tylko nieliczni licealiści interesują się projektowaniem, motoryzacją, fotografiką, architekturą i astronomią.

A więc najwyższą pozycję w rankingu dodatkowych zainteresowań młodzieży zajmuje sport. Można więc wnioskować, że poprzez to hobby uczniowie doskonalą się w wytrwałości, nieustępliwości w dążeniu do celu, osiągnięciu bardziej ambitnego poziomu niż przeciętność. Są to cechy, które powinien wyrabiać w sobie każdy młody człowiek żyjący we współczesnym świecie. Ponadto dowiedzieliśmy się, że dla trzech czwartych z nich zainteresowania hobbistyczne mają pozytywny wpływ na osiągane wyniki w nauce przez poszerzanie wiedzy, ukierunkowywanie przyszłego wyboru studiów oraz wyrabianie umiejętności koncentracji.

Tylko 40 osób (19,5%) wyraziło się negatywnie o zainteresowaniach hobbistycznych, nie widząc związku z osiąganymi wynikami w nauce lub wręcz wyrażając opinię o zgubnym wpływie uprawianego hobby na postępy w nauce ze względu na poświęcanie mu zbyt wiele czasu; 5,4% spośród badanych nie potrafiło uzasadnić pozytywnego lub negatywnego wpływu zainteresowań hobbistycznych na naukę szkolną.

Pilotażowe badania wrocławskich licealistów wykazały niezbicie pozytywny stosunek do zainteresowań hobbistycznych. Z odpowiedzi na ankietę wynika, że uczniowie są gotowi poświęcić wiele ze swojego czasu wolnego dodatkowym zajęciom: badają, poszukują, pasjonują się, walczą z trudnościami, przeżywają sukcesy i porażki. Z tego można wyciągnąć ogólny wniosek: kto jest nienasycony wiedzy, nieustannie szuka, zbiera informacje i tropi nowości, pogłębia zainteresowania i umiejętności, z pewnością kiedyś je wykorzysta w swoim życiu.



Halina Wurszt
Piotrowice


--------------------------------------------------------------------------------

[1] A. Gurycka, Zainteresowania uczniów, cz. 2, PZWS, Warszawa 1964.
Powrót
[2] J.G. Fal, A. Świeszczakowski, Twoje hobby, Wyd. CRZZ, Warszawa 1966.
Powrót
[3] [w]: R. Łapińska, M. Żebrowska, Wiek dorastania - rozwój zainteresowań; [red.] M. Żebrowska Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży, PWN, Warszawa 1977.
Powrót
[4] K. Michejda-Kowalska, [red.] Czy kolor różowy może być smutny?, WSiP, Warszawa 1987