Kręte ścieżki awansu

Kiedy trzy lata temu z uwagą zapoznawałam się z planami reformy oświaty, zwłaszcza w części, która jest mi bliska - kształcenia zintegrowanego - byłam bardzo zadowolona. Bo oto, po wielu latach, od kiedy zaczęłam prowadzić, jak to wówczas nazywano, klasy autorskie i walczyć, aby materiał zawarty w podstawie programowej był realizowany w blokach tematycznych, a postępy uczniów oceniane w inny sposób niż przez wystawianie not, to właśnie miało się stać regułą!

Początkowo, gdy poinformowano środowisko nauczycielskie o tzw. ścieżkach awansu, przez długi czas zainteresowani byli pozbawieni jakiejkolwiek informacji, co tak naprawdę należy zrobić, aby taki tytuł otrzymać. Tysiące nauczycieli, wśród nich ja, ze zniecierpliwieniem śledziły ukazujące się kolejno dzienniki ustaw i wertowały rozliczne pisma i publikacje. Wreszcie kiedy już upowszechniono zasady, okazało się, że aby zostać dyplomowanym nauczycielem, wystarczy... okres dziewięciomiesięcznej wytężonej pracy,  nawet bez wcześniejszego dorobku! Jednakże był wymagany certyfikat ukończenia jakiegokolwiek szkolenia.

Nauczyciele hurmem rzucili się na studia podyplomowe, kursy, konferencje, bynajmniej nie w celu uzupełnienia wiedzy, ale dlatego, że brakowało im jakiegoś "papierka" w dokumentacji. Podczas jednej z konferencji widziałam, jak nauczyciele, posługując się tabelkami, zbierali od prowadzących wykłady podpisy, aby tych poświadczeń uczestnictwa było jak najwięcej. Papier stał się bezcenną wartością!

W tym biurokratycznym wyścigu nie bez winy byli dyrektorzy placówek oświatowych, którzy od swoich pracowników żądali dokumentacji "realizacji planu kształcenia" w postaci rozlicznych poświadczeń obecności, a nawet... zdjęć lub nagrań wideo! Ja takich dokumentów do mojej "teczki" nie dołączałam, gdyż od początku wydawało mi się to niepoważne lub wręcz przeszkadzające podczas analizy załączników.

Niestety, komisje rozpatrujące wnioski szczególną uwagę skupiały właśnie na papierach; nikt nie uważał za stosowne, aby choć raz spotkać się z samymi zainteresowanymi! Gdzie te czasy, kiedy podczas egzaminów ze specjalizacji zawodowej mogłam wykazać się swoją wiedzą, oczytaniem, a także przedstawić dorobek i warsztat pracy. Trudno też pojąć, dlaczego komisje podczas przyznawania punktacji były zmuszone kierować się bardziej "wewnętrzną intuicją" niż jakąś wcześniej opracowaną procedurą czy wspólnym kluczem, obowiązującym w całym kraju, który określałby umiejętności kandydata?

Nie rozumiem, po co w posiedzeniach komisji bierze udział dyrektor, jeśli już wcześniej wyraził na piśmie swoją opinię znajdującą się w teczce? Choć można współczuć tym dyrektorom, którzy podczas posiedzeń komisji musieli się wstydzić za swoich nauczycieli, niepotrafiących zgromadzić pełnej dokumentacji lub wcześniej akceptowali ich wątpliwej wartości dorobek zawodowy. Dziwi mnie również, że członkowie komisji, obradując w godzinach pracy zawodowej, pobierają dodatkowe wynagrodzenie.

Oczywiście ze wzruszeniem wspominam dzień, kiedy poinformowano mnie, że otrzymałam ten długo oczekiwany tytuł dyplomowanego nauczyciela: czułam się dumna i szczęśliwa; ciężko na niego zapracowałam. Ale już nieco mniej euforii czułam, kiedy przyszło mi odbierać to ważne świadectwo z rąk zapracowanej pracownicy sekretariatu łódzkiego kuratorium, jak kwit na węgiel...

Jak widać, moja ocena osiągnięć reformy pod względem zdobywania nowych stopni zawodowych nauczycieli jest dość mieszana. Mimo że zawsze żarliwie broniłam zasad reformy, dziś widzę także jej ułomności. Oto moje wnioski, które pozwalam sobie zaprezentować w postaci tabelki - jako plusy i minusy. Niestety rubryki są bardzo nierówne.

Polska reforma oświaty, o nieznanym na świecie zakresie i kształcie, stała się własną karykaturą. Dopuszczony do głosu wszechwładny biurokratyzm uczynił z nauczycieli nie podmioty systemu edukacji, lecz przedmioty konformistycznie nastawione do reformy. Za jedną z przyczyn uważam zwykłą biedę nauczycieli, którzy nie mając wielu możliwości godnego wynagrodzenia, chwytają się rozmaitych propozycji, aby zaledwie o kilkadziesiąt złotych poprawić swój byt.

Anna Sowińska
Stowarzyszenie Nauczycieli Edukacji Początkowej