Pamiętajmy o Korczaku!

Intensyfikacja życia i coraz większe przyspieszenie utrudniają zaspokojenie potrzeb emocjonalnych dzieci w domu rodzinnym i środowiskach wychowawczych. A są one, jak wiadomo, podstawą warunkującą prawidłowy rozwój i wychowanie dziecka; ich niedobór powoduje wzrost niebezpieczeństwa zaburzeń psychologicznych, anomalii psychicznych, przestępczości, agresji, narkomanii, dziecięcego alkoholizmu, aktów wandalizmu.

Biorąc to pod uwagę, może warto nam, wychowawcom, przypomnieć, a uczniom ukazać postać Janusza Korczaka – Starego Doktora, o którym Aleksander Lewin pisał „...był pisarzem z talentem, lekarzem z zawodu, a pedagogiem z powołania i potrzeby serca”.

Nauczyciele wprowadzają do swojej pracy elementy twórcze, innowacje polegające na odwołaniu się do nowych treści w zakresie wybranego przedmiotu, stosowaniu nowych metod organizacji zajęć lekcyjnych lub pozalekcyjnych. Nie należy przy tym zapominać, co niestety zdarza się dość często, o problematyce wychowawczej. Każdy nauczyciel jako wychowawca powinien przede wszystkim udoskonalać swoje metody oddziaływań pedagogicznych, sięgając np. po idee Janusza Korczaka.  

Obecnie bardzo dużo mówi się o wolności, szczególnie uczniowie zarzucają nam nauczycielom, wychowawcom ograniczenie ich swobód. Należy więc uczyć młodych ludzi, że wolność to nie tylko swoboda, lecz także trudna sztuka wyboru odpowiedniej drogi. W realizacji tego trudnego celu może być pomocny ogromny dorobek pedagogiczny Janusza Korczaka.

Stary Doktor w swych działaniach pedagogicznych zmierzał do utworzenia środowiska wychowawczego, w którym dziecko będzie czuło się dobrze, będzie mogło być sobą i gdzie wzajemne stosunki między dziećmi a dorosłymi będą oparte na zasadzie umowy społecznej, honorującej specyficzne prawa obu stron. Rozumiał, jak wielkim niebezpieczeństwem jest zbyt daleko idące i rygorystyczne ograniczenie swobody dziecka, jego naturalnej ekspansji i chęci działania. Takie praktyki prowadzą zazwyczaj do hamowania rozwoju dzieci i tłumienia ich osobowości. Jednocześnie pozostawienie dzieciom nieograniczonej swobody może doprowadzić do rozkładu pracy wychowawczej. Unikając tych dwóch niebezpieczeństw, Korczak rozwijał ideę współrządzenia i partnerstwa, nadając jej bardzo konkretny i oryginalny kształt. Jego koncepcję pedagogiczną można opisać słowami: „Wychować człowieka – to znaczy dać mu poczucie perspektywy, poczucie radości dróg dnia jutrzejszego”. Troska i zrozumienie świata wewnętrznych przeżyć dziecka oraz niezwykła intuicja pedagogiczna pozwoliły Korczakowi stworzyć system pedagogiczny, który pozostanie przez wiele lat drogowskazem dla nauczycieli, wychowawców i rodziców.

Świat zna i ceni dzieła Korczaka, a my, zwykli nauczyciele, czy kierujemy się korczakowskimi drogowskazami i receptami w swojej pracy?


Joanna Małkińska
I Liceum Ogólnokształcące im. J. Wybickiego w Kościerzynie