Trójstronna wymiana młodzieży

Nasza szkoła, ZSO nr 11 w Gliwicach, zorganizowała trójstronną zagraniczną wymianę młodzieży w lipcu 2004 roku. Dotyczyła ona uczniów naszego liceum oraz angielskiej szkoły w Doncaster i szkoły w niemieckim mieście Herten. Ta impreza jest kontynuacją trwającej już kilkanaście lat wymiany między partnerskimi miastami Gliwice i Doncaster. Od 2003 roku także Herten bierze udział w corocznym spotkaniu młodzieży jako drugie miasto partnerskie Doncaster, które z przyjemnością przyjęło nasze zaproszenie do wzięcia udziału w wymianie trójstronnej.

Przygotowania do imprezy zaczynają się zawsze od rekrutacji młodzieży chętnej do wzięcia w niej udziału i trwają cały rok szkolny. Regularne spotkania (co dwa tygodnie po lekcjach) z uczestnikami deklarującymi wyjazd mają na celu integrację grupy jeszcze przed wyjazdem, opracowanie programu, jak również przygotowanie materiałów potrzebnych zarówno do przyjęcia gości, jak i do własnego wyjazdu. Szczególna dyscyplina dotycząca spotkań przygotowawczych obowiązuje liderów grup. Zawczasu przygotowujemy np. teczki dla każdego uczestnika wraz z informacjami o nas, naszym mieście, na temat zwiedzanych miejsc i planowanych spotkań W zeszłym roku w zbiorze znalazły się również informacje o uczestnikach i ich zainteresowaniach oraz zestaw reguł postępowania obowiązujących uczestników podczas wizyty.

Organizacja wymiany nie może się obyć bez współpracy z rodzicami, którzy pomagają w realizacji programu oraz w znalezieniu sponsorów chętnych materialnie wesprzeć nasze wysiłki. W trakcie całego roku szkolnego utrzymujemy korespondencję między stronami w kwestii ustalenia terminów, podziału obowiązków oraz dla sprawdzenia stanu przygotowań. Dobrze jest też na miesiąc przed realizacją wymiany odbyć spotkania liderów grup partnerskich w obu krajach, podczas których można ostatecznie ustalić szczegóły wizyty, wyjaśnić wątpliwości, obejrzeć miejsca zakwaterowań, z góry przydzielić miejsca do spania itp.  

Każdego roku określamy główny temat wymiany. W zależności od możliwości i warunków wątkiem mogą być zagadnienia ekologiczne regionu, kwestie transportu, problemy mniejszości narodowych, dotyczące sportu, kultury regionalnej czy tradycji kulinarnych. W 2004 roku tematem wymiany było dziedzictwo kulturowe i tradycje, które Polska wnosi do Unii Europejskiej. Harmonogram wyjazdu nie może być zbyt intensywny, aby młodzież zdołała zwiedzić ciekawe miejsca, miała czas na pracę nad wspólnym projektem, a także na odpoczynek i rozrywkę.

W programie wizyt u nas zawsze przewidujemy pobyt w szkole i spotkanie z dyrekcją, spotkania z władzami miasta, zajęcia integracyjne oraz zwiedzanie miejsc historycznych, np. Oświęcimia, Krakowa, Wrocławia. Zajęcia integracyjne grup organizuje z nami Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej w Gliwicach; prowadzone są one w języku angielskim i niemieckim, co bardzo podoba się naszym uczniom, gdyż mają okazję sprawdzić znajomość obu języków.

Zajęcia powinny być zorganizowane tak, aby młodzież miała okazję pracować wspólnie nad wybranym tematem, wymieniać doświadczenia, dzielić się wiedzą i na tej podstawie gromadzić i tworzyć materiały do późniejszej prezentacji, która przyjmuje formę happeningu, dramy lub warsztatów. Te wieńczące pobyt spotkania zawsze przebiegają z udziałem rodziców, znajomych, dyrekcji szkoły, przedstawicieli sponsorów i mieszkańców miasta, co uczyni z wymiany wydarzenie lokalne, a nie tylko imprezę szkolną. W trakcie ubiegłorocznego występu każda z grup narodowościowych musiała zaprezentować legendę lub baśń związaną z ich krajem. Po przedstawieniu spędziliśmy miło czas przy ognisku, śpiewając tradycyjne polskie, angielskie i niemieckie piosenki.

Organizatorzy powinni jednak zakładać elastyczność programu i być przygotowani na zmiany wynikające z przyczyn niezależnych, np. pogody.
Zakwaterowanie i wyżywienie to dwa istotne aspekty wymiany. Ich organizacja powinna przebiegać w porozumieniu z opiekunami grup partnerskich celem ustalenia specyficznych potrzeb poszczególnych uczestników. Może się bowiem zdarzyć, że w grupie znajdą się diabetycy, wegetarianie lub osoby niepełnosprawne, którym należy zapewnić odpowiednie warunki.

Uczestnicy naszej wymiany mieli zapewniony nocleg w jednym miejscu (akademik i ośrodek wypoczynkowy). Tym samym młodzi ludzie cały wolny czas spędzali na rozmowach w języku obcym, co umożliwia im lepsze wzajemne poznanie się i nawiązanie prawdziwych przyjaźni. Uważamy, że ta forma zakwaterowania ma przewagę nad noclegami u rodzin, bo uczestnicy wymiany mają ze sobą lepszy kontakt i więcej jest okazji do przełamywania stereotypów. Ważne jest też, aby w miejscu zakwaterowania znajdowało się większe pomieszczenie, w którym będą się odbywać codzienne spotkania grupy w celu omówienia wrażeń z danego dnia i podania programu dnia następnego.

Najważniejszą częścią planowania wymiany, po opracowaniu wstępnego programu, jest sporządzenie kosztorysu. Wybór wykonawcy usług powinien zależeć od potrzeb i wymogów, np. tematu wymiany. Przed ostatecznym wyborem wykonawcy zlecenia należy porównać ceny i warunki usług. Podobnie poszukiwanie sponsorów powinno zacząć się na 6-8 miesięcy przed rozpoczęciem wymiany.

Za sponsoring uważamy każdą formę współpracy, np. organizowanie zajęć w pomieszczeniach przedsiębiorstwa, bezpłatny wstęp do muzeów czy na spektakle, nieodpłatne udostępnienie sprzętu lub sali, dostarczanie za darmo materiałów promocyjnych itp. W pierwszym rzędzie trzeba mieć na uwadze organizacje, które są powołane do wspierania międzynarodowych spotkań młodzieżowych; są to: Narodowa Agencja Programu Młodzież Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji (www.youth.org.pl), Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży (www.pdjw.de), a także właściwe urzędy miasta.

Każda wymiana powinna być podsumowana i rozliczona. Warto pamiętać, by systematycznie gromadzić rachunki za wykonane usługi, gdyż jedynie one są podstawą rozliczenia ze sponsorami lub władzami miasta. Rozliczenia takiego należy dokonać z reguły w ciągu miesiąca. Należy rozliczyć się osobno z każdym ze sponsorów.

Ewaluacji powinni dokonać zarówno opiekunowie, jak i młodzież w formie pisemnej lub graficznej. Celem ewaluacji jest gromadzenie i wykorzystanie pozytywnych doświadczeń w przyszłości oraz eliminacja negatywnych aspektów programu. Plakaty sprawozdawcze mówiące o zakończonej imprezie, przygotowane przez uczestników wymiany, wiszą na korytarzu i w salach języka angielskiego. Zostały one również pokazane rodzicom w trakcie spotkania. Z pozoru trudna i skomplikowana organizacja międzynarodowej wymiany młodzieży jest bardzo pożyteczna, to doskonały sposób dla młodzieży na zdobycie doświadczenia, to wielkie przeżycia związane ze zwiedzeniem cudownych miejsc i z nawiązania przyjaźni. Zachęcamy wszystkich! Warto spróbować!


Aleksandra Starak
Gliwice