Komputer - szansa dla niepełnosprawnych

Zastosowanie najnowocześniejszego środka multimedialnego, jakim jest komputer, ułatwia rehabilitację (rewalidację) człowieka niepełnosprawnego na wszystkich płaszczyznach. J. Łaszczyk, określając rolę, jaką spełnia komputer w kształceniu specjalnym, wymienia funkcje: kompensacyjne – usprawnienie komunikacji w zaburzeniach mowy, dostęp do informacji, ułatwienie pisania i rysowania w zaburzeniach ruchowych; korekcyjne – wady wymowy, dysleksja i dysgrafia; usprawniające – poprawę działania ręki, koordynacji wzrokowo-ruchowej, rozwijanie spostrzegawczości, koncentracji uwagi, wzbudzanie dynamizmu rewalidacyjnego. Praca z tym atrakcyjnym urządzeniem może być źródłem satysfakcji dowartościowującej jednostkę.

Komputer jest jednym z nielicznych środków, które przybliżają świat ludzi niepełnosprawnych światu ludzi zdrowych, ponieważ sprawne korzystanie z komputera nie wymaga bycia sprawnym fizycznie. Komputer jest więc nadzieją dla niepełnosprawnych na przyszłość. Wśród ludzi niepełnosprawnych stopień bezrobocia jest bardzo wysoki. Wiąże się to nie tyle z niskim wykształceniem osób niepełnosprawnych – 70% ma wykształcenie zawodowe, ale raczej z nieadekwatnością wykształcenia do potrzeb społecznych, a także z ograniczeniem zajęć, które mogliby wykonywać niepełnosprawni. I tu właśnie dostrzega się ogromną rolę umiejętności sprawnego posługiwania się sprzętem komputerowym i oprogramowaniem. Tę umiejętność młodzież powinna zdobyć w szkole.

Myślę, iż dobrym pomysłem w liceum profilowanym byłoby takie zmodyfikowanie programu nauczania technologii informacyjnej, aby umożliwić uczniom uzyskanie certyfikatu Europejskiego Komputerowego Prawa Jazdy. Dokumentu, którego posiadanie gwarantuje, iż właściciel świetnie potrafi wykorzystać komputer w pracy biurowej. Dla młodzieży niepełnosprawnej, która często poprzestaje na kształceniu na poziomie szkoły średniej, byłaby to podstawa przygotowania się do pracy.  

Komputer oprócz bardzo ważnej roli, jaką spełnia w edukacji i rehabilitacji osób z różnymi dysfunkcjami, może więc pełnić rolę narzędzia pracy, narzędzia komunikacji – to szczególnie ważne przy ograniczonej możliwości przemieszczania się i ograniczonych kontaktach społecznych – ułatwiającego codzienne życie, dającego możliwość robienia zakupów przez internet, narzędzia umożliwiającego dalsze kształcenie – coraz liczniejsze studia i kursy w internecie i wreszcie – źródła rozrywki.

Telepraca, która dopiero się rozwija, prowadzenie księgowości małej firmy, rozliczenia podatkowe, mała poligrafia czy wreszcie punkt świadczący różne usługi, np. przepisywanie prac, wykonanie strony internetowej, to jest nisza zawodowa, w którą mogą wejść osoby niepełnosprawne. Oczywiście istnieją znacznie poważniejsze profesje, w których komputer jest narzędziem pracy, dostępne dla ludzi niepełnosprawnych, jak informatyk, programista, grafik komputerowy, specjalista DTP, ale one wymagają ukończenia wyższych studiów, do czego powinno się zachęcać niepełnosprawnych uczniów.

Praca w domu może mieć niewątpliwie dla niektórych ludzi wiele niedogodności – ogranicza kontakty społeczne, człowiek może czuć się wyłączony z głównego nurtu życia, ale ma też wiele zalet, niweluje bowiem niedogodności związane z dojazdami. Osoby niepełnosprawne mają zwykle obniżoną zdolność wysiłkową, a praca w domu umożliwia im dozowanie odpoczynku według indywidualnych potrzeb.

Trudności w dotarciu do potrzebnych informacji powodują, że źle funkcjonujemy w codzienności, nadmiernie obciążamy innych naszymi sprawami lub narażamy się na ciągłą frustrację z powodu piętrzących się problemów przy próbach ich załatwienia. Ten problem częściowo rozwiązuje internet, umożliwiając dostęp do większości instytucji użyteczności publicznej czy zasobów stron WWW.

Wielu młodych niepełnosprawnych ludzi, pomimo ukończenia szkoły, nie będzie z różnych przyczyn mogło podjąć pracy, ale umiejętność użycia komputera (oczywiście najpierw takowy trzeba mieć) na pewno przyczyni się do podwyższenia jakości ich życia. Człowiek nie będzie już zamknięty w czterech ścianach własnego domu, choć fizycznie nadal może tak być. Internet będzie jego oknem na świat – źródłem informacji, rozwoju zainteresowań, kontaktu z innymi ludźmi, również rozrywką. Człowiek wyposażony w takie umiejętności będzie znacznie lepiej funkcjonował w swoim środowisku społecznym, co przyczyni się do realizacji nadrzędnego celu rehabilitacji, jakim jest integracja społeczna.


Małgorzata Bogdanowicz
Warszawa