Oświadczam, że zapoznałem się i akceptuję
Politykę prywatności



Głoski, sylaby, zdania ? jakie to trudne!



Nauczyciel w swojej pracy często spotyka się z uczniami ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się. Nie wynikają one bynajmniej z lenistwa czy złego nastawienia, ale są skutkiem deficytów rozwojowych.
 

 Praca z dzieckiem z trudnościami w czytaniu i pisaniu wymaga od nauczyciela wiedzy na temat ich przyczyn, a także umiejętności praktycznego zastosowania ćwiczeń usprawniających. Na początku trzeba dokonać diagnozy obejmującej umiejętności ucznia w dziedzinie tempa czytania, techniki czytania, czytania ze zrozumieniem, przepisywania, pisania z pamięci, pisania ze słuchu oraz zorientować się w pozycji ucznia w klasie i jego stosunku do rówieśników. Dlatego tak ważna jest wczesna diagnoza pedagogiczna i podjęcie właściwych działań stymulujących rozwój dziecka w sferach zaburzonych i wspomagających sfery rozwijające się prawidłowo. Należy do nich metoda reedukacji, która jest integralną częścią ćwiczeń korekcyjno-wyrównawczych.
Reedukacja obejmuje czynności korekcyjne, wyrównawcze oraz zajęcia terapeutyczne. Najszybciej uzyskuje się pozytywne wyniki dzięki indywidualnemu podejściu do problemów, z którymi boryka się dziecko oraz przez umiejętne wciągnięcie go do wysiłku. Podstawą pracy jest zaszczepienie uczniowi wiary w osiągnięcie postępu przez podkreślanie każdego, nawet najmniejszego sukcesu i zachęcanie go do dalszej, cierpliwej pracy. Podczas procesu reedukacji trzeba pamiętać o doborze ciekawych tekstów, stosowaniu odpowiednich pomocy dydaktycznych oraz włączaniu ucznia do zajęć sportowych, muzycznych itp.

Niezbędna jest też współpraca z rodzicami. Nie mogąc pogodzić się z przykrym faktem niedostatków swoich dzieci, rodzice piętrzą przed nimi wymagania, zmuszają je do nieludzkich wysiłków w przepisywaniu tekstów, ślęczenia nad książką, wykonywania zadań przekraczających ich możliwości. Taka nauka stopniowo staje się dla dziecka koszmarem. Tymczasem oczekuje ono od swoich najbliższych czegoś wręcz odwrotnego: zrozumienia swojej sytuacji, wsparcia duchowego, atmosfery serdeczności i spokoju. Im szybciej rodzice zrozumieją, na czym w danej sytuacji polega ich rola, tym szybciej osiągnie się trwałe efekty dydaktyczne i wychowawcze.

 

Wiele zależy od zwykłych gestów dobrej woli wobec dziecka. Kiedy tylko zorientujemy się, że mamy do czynienia z dzieckiem z trudnościami percepcyjnymi, należy jak najprędzej zrezygnować ze stosowania zwykłych metod nauczania i wymagań dyscypliny formalnej. Nauczyciel powinien natychmiast przesadzić takie dziecko jak najbliżej siebie, otoczyć je serdecznością, wytwarzając w klasie sprzyjającą mu atmosferę.
Wszystko, co robimy, powinno być podporządkowane jego możliwościom: piszmy wyraźnie na tablicy, zwracajmy uwagę, czy nasz podopieczny zdążył z przepisywaniem, czy zrozumiał nasze polecenia. Trzeba pamiętać, że dziecko z trudnościami w pisaniu nie potrafi zapamiętać całego wypowiedzianego przez nas zdania, zapisuje tylko urywki zdań, nie kończy wyrazów lub opuszcza litery. Toteż w niższych klasach dyktanda najlepiej zastąpić pisaniem z pamięci.

Aby nie hamować toku lekcji całej klasy, dziecku z trudnościami należy zadawać do przepisania krótsze teksty, bez zdań złożonych. Każdy jego udany wysiłek trzeba nagradzać pochwałami. Jeśli uczeń przepisze zadany tekst bezbłędnie, ale grafika pozostawia wiele do życzenia, należy uznać, że zadanie zostało wykonane prawidłowo.
W żadnym wypadku nie należy demonstrować przed kolegami jego uchybień, przekreślania – jak to jest na porządku dziennym – kartki z błędami i stawiania uczniowi jedynki. Wskazane jest zachęcanie dziecka do pisania ołówkiem na papierze o zwiększonej liniaturze, aby można było wymazać błędy bez utrwalania ich na papierze i w świadomości. Trzeba zwrócić baczną uwagę na dzieci leworęczne lub o obniżonej sprawności motorycznej.

Przyczyną specyficznych trudności w nauce czytania i pisania są najczęściej zaburzenia w sferze słuchowej, wzrokowej, sprawności manualnej. Teoretycy i praktycy pedagogiki poświęcają wiele uwagi dzieciom, które zachowując ogólne normy fizyko-psychologiczne dla swojego wieku, odstają od przeciętnego poziomu klasy. Podkreślają, że ten typ trudności występuje u dzieci okresowo, dlatego – odpowiednio poprowadzone – wcześniej czy później nadrabiają niedostatki; przedstawiają też liczne ćwiczenia służące poprawie sprawności takich dzieci.

Na przykład Ewa Górniewicz sformułowała kilka zasad, które przynoszą dobre wyniki w procesie reedukacji. Zaleca ona w pierwszym rzędzie indywidualizację zajęć, powtarzanie ćwiczeń aż do osiągnięcia pozytywnego rezultatu, podtrzymywanie różnymi sposobami zainteresowania ucznia, sto sowanie zasad oddziaływania psychoterapeutycznego, które polega na przemienności wysiłku i relaksu.
Helena Skibińska zwraca uwagę na wady słuchu. Podaje przykłady ćwiczeń doskonalących rozpoznawanie dźwięków i szmerów oraz – na podstawie układów przestrzennych i odpowiednio dobranych zdań – podkreślanie słów w zdaniach, sylab w słowach lub niektórych zgłosek. Są to sposoby na odtwarzanie przez dzieci zasłyszanego rytmu i struktur dźwiękowych. Natomiast Elżbieta Chmielewska wskazuje, w jaki sposób usprawniać funkcję wzrokową przez wyszukiwanie różnic między obrazkami z dużą liczbą szczegółów, składanie całości z części, rysowanie konturów według podanego wzoru. Przez ćwiczenia wzrokowe i słuchowe oraz wyobrażeniowo-pamięciowe Barbara Zakrzewska podaje sposoby ułatwiające opanowanie pisowni głosek miękkich jedno-, dwuliterowych, kombinatorykę wyrazową, korygujących błędy w pisaniu.

Marta Bogdanowicz wiele lat poświęciła badaniu przyczyn niedostatków rozwojowych dzieci i znalezieniu sposobów ich pokonywania. Uważa ona, że drogą  przezwyciężania wszelkich barier jest aktywizowanie rozwoju funkcji psychomotorycznych dzieci i korygowanie zaburzeń tego rozwoju. Wzorując się na francuskich pedagogach, opracowała zbiór zasad postępowania, które nazwała metodą dobrego startu. Można w niej wyodrębnić trzy rodzaje ćwiczeń: ruchowe, ruchowo-słuchowe i ruchowo-słuchowo-wzrokowe. Jej zdaniem połączenie ruchu z odpowiednią melodią lub rytmicznie wypowiadanym wierszykiem ułatwia i uatrakcyjnia naukę pisania. Wyćwiczenie płynności ruchu wpływa na utrzymanie rytmu, powodując zarówno lepszą jakość pisania, jak i stopniowe zwiększanie się tempa uczenia.

Jeszcze inny sposób reedukacji – oparty na analizie sylabowo-głoskowej wyrazów w powiązaniu z ich budową literową – proponują Ewa Kujawa i Maria Kurzyna. Celem tej metody jest nauczenie dziecka automatycznego nazywania kształtów fonogramów (kombinacji liter) oraz rozwijanie zdolności umieszczania ich w słowie w odpowiedniej kolejności.  Umiejętność czytania i pisania ma ułatwić uporządkowanie wyrazów w osiemnastu zestawach ćwiczeń prowadzących do rozpoznawania słów zależnie od stopnia ich trudności: od najłatwiejszych do najtrudniejszych. Każdy zestaw zawiera wyrazy o określonej budowie oraz wcześniej poznane słowa.

Nauka pisania to w dalszym etapie walka z błędami ortograficznymi. Coraz szersze uznanie wśród nauczycieli zyskuje mnemotechnika, czyli zespół środków i prawideł ułatwiających zapamiętanie jakiegoś wyrazu. Metoda ta polega na skojarzeniu cech desygnatu z jego zapisem literowym, np. owalny kształt ogórka z ogonkiem w górze wyobraża „ó” występujące w tym wyrazie;  słowo „mnożyć” nasuwa skojarzenie z kropką nad „ż”, która obrazuje matematyczny znak tego działania. Przy tym sposobie wykorzystywania wskazówek mnemotechnicznych jest konieczne skrupulatne przestrzeganie zasady, że najpierw prezentujemy poprawnie napisany wyraz, a potem szukamy odpowiadającego mu symbolu. Jest to metoda łatwa do zastosowania przez ucznia, która może być dowolnie rozszerzana i udoskonalana.

Na ratunek w opanowywaniu sztuki czytania śpieszą techniki komputerowe, zwłaszcza w dziedzinie kształcenia kompetencji ortograficznych. Godny uwagi jest program „Dyktando” (wersja 1.0 dla Windows) z dołączonymi na płycie CD-ROM wskazówkami metodycznymi. Jest to zestaw tekstów o zróżnicowanej skali trudności, które są podawane w różnym tempie, zależnie od możliwości i wymagań użytkownika. Podczas korekty na ekranie monitora są wyświetlane popełnione przez piszącego błędy, ale w czasie uniemożliwiającym ich wizualne utrwalanie. Istnieje możliwość korzystania z programu przez ucznia, nauczyciela i rodzica. Program ma jeszcze tę zaletę, że łączy naukę z zabawą, tzn. maskuje trud i sprawia, że nauka polskiej ortografii przestaje być udręką.

Wszystkie wspomniane wyżej metody wykorzystywane w procesie oddziaływań korekcyjno-wyrównawczych stosuje się zależnie od stopnia trudności, z którymi boryka się dane dziecko. Nie należy się zniechęcać niepowodzeniami, reedukacja bowiem stanowi proces wzajemnie powiązanych i z góry rozłożonych w czasie działań. Może trwać od kilku tygodni do roku lub nawet dłużej.
Zajęcia reedukacyjne nie powinny się odbywać w klasie, aby nie wpływały na skojarzenia dziecka ze szkołą. Najlepiej jeśli będzie to oddzielny lokal o kameralnym, estetycznym wyglądzie, ze stolikiem dla każdego dziecka i tablicą na stojaku. Tak urządzone pomieszczenie może służyć też do innych zajęć relaksacyjnych. Oprócz działalności terapeutycznej bardzo ważna jest działalność profilaktyczna, której zadaniem jest kształcenie w okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym funkcji poznawczych, ułatwiających opanowanie umiejętności czytania i pisania.


Anna Szkolak
Akademia Świętokrzyska im Jana Kochanowskiego w Kielcach


 

Luty 2007
REKLAMA
SPOŁECZNOŚĆ
KATEGORIE
NAJNOWSZE ARTYKUŁY

TalentowiSKO - nowatorskie spojrzenie i rozszerzenie działalności w zakresie prowadzenia SKO

Redakcja portalu 02 Wrzesień 2014

NIK o likwidacji szkół

Redakcja portalu 02 Wrzesień 2014

List prezesa ZNP z okazji rozpoczęcia Roku Szkolnego 2014/2015

Redakcja portalu 01 Wrzesień 2014

Uzupełnij szkolne zasoby o oprogramowanie ABBYY FineReader

Redakcja portalu 01 Wrzesień 2014

1-ego września wspieraj swoje dziecko

Paulina Sobiczewska 01 Wrzesień 2014


OSTATNIE KOMENTARZE

Narodziny feminizmu akademickiego. Teoria i krytyka feministyczna – złożoność problematyki

~ viagra price(Gość) z: http://pricebestedonline.com 03 Wrzesień 2014, 08:54

Nie bądź lewy! - Co rodzic powinien wiedzieć o leworęczności u dzieci.

~ weight loss using hcg homeopathic drops(Gość) z: http://www.kiwibox.com/trentservice/bl 03 Wrzesień 2014, 08:36

Narodziny feminizmu akademickiego. Teoria i krytyka feministyczna – złożoność problematyki

~ hcg weight loss spray(Gość) z: http://www.kiwibox.com/brunojordon/blog/entry/117006851/who-els 03 Wrzesień 2014, 08:27

Strona internetowa Radosna szkoła już działa

~ Drops Of Jupiter Lyrics(Gość) z: http://eulanlzujrts.buzznet.com/user/journal/18902913/introducing-hcg-weight-loss-utah/

Jak wygląda edukacja dzieci z niepełnosprawnością w Polsce?

~ percussion golf lessons singapore(Gość) z: http://ramonloder.buzznet.com/user/journal/18784928/why-almost-everything-youve 03 Wrzesień 2014, 08:04


Powrót do góry