Oświadczam, że zapoznałem się i akceptuję
Politykę prywatności



Praca z dzieckiem agresywnym



Do lat 70 – tych w literaturze psychologicznej przyjmowano za prawdziwe twierdzenie, iż gniew, wrogość i agresywność to cechy współwystępujące z upośledzeniem umysłowym. Agresywność uznawano za nieodłączną cechę osobowości jednostek o obniżonej sprawności umysłowej. Większość autorów sam fakt upośledzenia uznawało za nieustanne źródło frustracji.



Obecnie uważa się, że czynnikami, które wywołują frustrację u osób upośledzonych umysłowo są:

•   nienadążanie za osobami normalnymi w życiu społecznym,
stałe poczucie krzywdy,
niemożność osiągania większości celów,
przekonanie o swojej niskiej wartości.


Agresja pojawia się jako drastyczna i spontaniczna manifestacja bezsilności oraz bezradności, deprywacji potrzeb lub ignorowania

Tym oto wstępem chciałem podzielić się swoimi refleksjami dotyczącymi sposobu wyciszania zachowań agresywnych u uczniów z umiarkowanym upośledzeniem umysłowym, z którymi pracuję na nauczaniu indywidualnym.


Moi uczniowie oprócz opóźnień w rozwoju intelektualnym cechuje niedojrzałość osobowości, która objawia się głównie w chwiejności emocjonalnej, – co manifestuje się w reakcjach charakteryzujących się rozhamowaniem psychoruchowym, częstymi zmianami nastroju (od radości do rozpaczy), zachowaniami nieadekwatnymi do siły bodźca, czyli reakcjami obronnymi i ochronnymi (np. wyobcowanie, lęk, agresja skierowana ku otoczeniu i sobie). W trzyletniej pracy z uczniami agresywnymi zauważyłem, że napięcia emocjonalne są wynikiem nieprawidłowych stosunków interpersonalnych panujących w środowisku rodzinnym. W związku z tym zachowania agresywne, które miały miejsce u mnie na zajęciach są zachowaniami celowymi, które pełnią funkcję sprzężenia zwrotnego w obustronnych reakcjach z otoczeniem.

Wnioskuję, że tego typu zachowania mogą mieć swoje podłoże w komunikacji, adaptacji w stosunku do otaczającej rzeczywistości społecznej, która z różnych względów nie zapewnia uczniom optymalnych warunków życiowych. Wśród różnych form zachowań autoagresywnych u swoich podopiecznych można wyodrębnić następujące zachowania:
  •  regresyjne – uderzanie ciała, uderzanie ciałem o przedmiot, gryzienie,
  •  manipulacyjne – uderzanie ciała przedmiotami, szczypanie, drapanie, wyrywanie włosów,
  • prowokacyjne bądź deprywacyjne – wprowadzenie rąk lub przedmiotów do otworów ciała, zjadanie niejadalnych substancji.
     
Agresja pojawia się jako drastyczna i spontaniczna manifestacja bezsilności oraz bezradności, deprywacji potrzeb lub ignorowania, a nawet przemocy i krzywdy wyrządzonej przez otoczenie. W pracy z uczniami agresywnymi wykorzystuję swoją wiedzę z zakresu psychoprofilaktyki, którą nabyłem na wielu szkoleniach i kursach. Zdobyte umiejętności pozwalają mi skutecznie wygaszać zachowania niepożądane u Kasi i Marty. Na zajęciach realizuje program terapeutyczny specjalnie skonstruowany do potrzeb indywidualnych ucznia. Stosuję:
  • zabawy i zajęcia relaksacyjne i odprężające, 
  • zajęcia uwrażliwiające,
  • zajęcia ułatwiające kształtowanie pozytywnego obrazu samego siebie, 
  • zabawa, która jest celem samym w sobie: jej terapeutyczna wartość tkwi w jej spontaniczności, radości, fantazji.
     
Radość płynąca z zabawy uspokaja nerwy, zapewnia lepsze funkcjonowanie ucznia. W toku zabawy uczeń odreagowuje złe emocje, napięcia, lęki, odpręża się psychicznie i fizycznie. Kończąc moją wypowiedź można stwierdzić, że źródła agresji i autoagresji są podobne do źródeł stereotypii. Są to zaburzenia relacji dziecka z jego otoczeniem społecznym. Na problem agresji i sposób radzenia sobie z tego typu zachowaniami można spojrzeć z dwóch punktów widzenia.

Po pierwsze, dobrze jest zrozumieć źródła i przyczyny takich zachowań. Jeżeli przyczyną nie są zaburzenia sensoryczne ( np. brak wrażliwości czuciowej może wywołać zachowania polegające na dostarczaniu sobie silnych wrażeń dotykowych np. skłonność do drapania, co może wyglądać na zachowania autoagresywne) to należy poszukać przyczyny agresji w otoczeniu społecznym ucznia – przede wszystkim w rodzinie. Po drugie, przyczyny agresji, której źródła leżą w rodzinie mogą być bardzo różne. Myślę tutaj o naruszeniu nietykalności fizycznej. Dzieci bite naśladują w swoim zachowaniu agresję do otoczenia.


Grzegorz Borkowski


Bibliografia:
J. Ranschburg „ Lęk, gniew, agresja ”, WSiP Warszawa 1980
J. Strelau „ Podstawy psychologii dla nauczycieli ” PWN Warszawa 1976
A. Lewicki „ Psychologia kliniczna ”, PWN Warszawa 1978
J. Grochulska „ Agresja u dzieci ”, WSiP Warszawa 1993
A. Kozłowska „ Jak pomagać dziecku z zaburzeniami życia uczuciowego ”
Nack Kornelia „ Kiedy rodzice wychodzą ze skóry: jak radzić sobie z negatywnymi uczuciami; poradnik dla rodziców ”, „ Jedność ” Kielce 2001.

 

Marzec 2008 - KLUCZ DO OŚWIATY
REKLAMA
SPOŁECZNOŚĆ
KATEGORIE
NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Pora otworzyć szkołę

Elżbieta Tołwińska-Królikowska 17 Wrzesień 2014

MEN: Ubezpieczenia dzieci i młodzieży - nieobowiązkowe

Redakcja portalu 16 Wrzesień 2014

Opowieść o Żydach polskich. Lekcja na żywo w każdej szkole

Redakcja portalu 16 Wrzesień 2014

Minister wie najlepiej?

Jerzy Lackowski 16 Wrzesień 2014

Konkurs "Lektura od Wydawnictwa DIFIN"

Redakcja portalu 15 Wrzesień 2014


OSTATNIE KOMENTARZE

Ziemia jest płaska, czyli o Deklaracji Wiary i Sumienia nauczycieli

~ Ewa(Gość) 16 Wrzesień 2014, 13:41

Szkoła Pro Futuro w chmurze

~ Dariusz K(Gość) 03 Wrzesień 2014, 21:43

Szkoła Pro Futuro w chmurze

Dariusz Kaczor 03 Wrzesień 2014, 21:39

1-ego września wspieraj swoje dziecko

Andrzej G. 03 Wrzesień 2014, 13:38

Szkoła Pro Futuro w chmurze

Andrzej G. 03 Wrzesień 2014, 13:03


Powrót do góry