Czerwiec 2009 - NASZE SPRAWY

Pobierz całe pismo

• Strona główna >
• Czasopismo >
• Czerwiec 2009 - NASZE SPRAWY

Izolacja ucznia w klasie szkolnej

 

We wzajemnych układach życia szkolnego bardzo istotne są takie cechy jak: szacunek, zrozumienie, pozytywna komunikacja, przeżywanie satysfakcji. Takie właściwe relacje rodzą w dziecku poczucie bezpieczeństwa, pewności siebie i zaufania do innych. Źródłem prawidłowej, pozytywnej postawy dziecka wobec siebie i innych jest właśnie akceptacja i troska rodziców, nauczycieli o uczniów, a także poświęcanie im jak największej ilości czasu. Dziecko powinno wiedzieć i czuć, że stanowi dla szkoły wartość i jest traktowane podmiotowo.

 

Jednak brutalizacja życia nie ominęła także szkoły. Wzrastająca agresja wśród młodzieży i inne przejawy aspołecznych czynów powodują, że dla wielu uczniów szkoła przestała już być miejscem bezpiecznym. Coraz częściej też dyrektorzy muszą zabiegać o uruchomienie monitoringu, czy zatrudniać firmy ochroniarskie, by minimalizować negatywne zachowania na terenie placówki.

W literaturze zagadnienie przemocy spotykane jest w dwóch znaczeniach. Pierwsze odnosi się do obserwowanych faktów behawioralnych (nazywanych zachowaniami agresywnymi), drugie zaś dotyczy mechanizmów psychologicznych, właściwości organizacji wewnętrznej, odpowiedzialnej za częstotliwość i formy przejawianych zachowań agresywnych. I. Pospiszyl przemocą nazywa wszelkie nieprzypadkowe akty godzące w osobistą wolność jednostki lub przyczyniające się do fizycznej, a także psychicznej szkody osoby, akty wykraczające poza społeczne zasady wzajemnych relacji.

Z. Kwieciński kładzie nacisk na ten rodzaj skutków stosowania przemocy bezpośredniej, który odnosi się do spostrzeżeń i odczuć osoby, która przemocy doznaje. Według tego autora przemoc bezpośrednia (osobista) jest odczuwana i postrzegana przez podmiot jako czynność użycia przeważającej siły (mocy, przewagi, dominacji) fizycznej bądź jako agresja psychiczna czy wreszcie - jako stan zależności realizacji elementarnych potrzeb i interesów od podporządkowania się innemu podmiotowi indywidualnemu, zbiorowemu lub pośredniczonemu przez organizację.

Możemy mówić o różnych wymiarach tego zjawiska. Jednym z nich jest mobbing, czyli grupowa przemoc psychiczna wobec jednej lub kilku osób. Jest to terror psychiczny objawiający się wyśmiewaniem, obrażaniem, ubliżaniem i szantażowaniem, który trwa przez dłuższy czas.

Mobbing jest czymś więcej dla dziecka niż tylko lękiem i cierpieniem, związanym z używaniem wobec niego przemocy psychicznej. Uczeń - ofiara nie chce uczęszczać do szkoły, ma poczucie bezsilności i bezradności, boi się każdego dnia w szkole. Ponadto jeśli dziecko zauważy, że ciągle jest szykanowane i spychane przez grupę na dalszy plan, zacznie utwierdzać się w przekonaniu, iż jest nieszczęśliwe, nikt go nie lubi, a wszyscy wokół są do niego negatywnie nastawieni. Znęcanie się nad drugą osobą stanowi zanegowanie jego osobowości, a towarzyszące dokuczaniu obelgi są próbą zniszczenia jego własnej wartości i godności.

Będąc ofiarą mobbingu dziecko narażone jest na przeżywanie doświadczeń, które przerastają możliwości sprostania im. Wpływ szkoły na życie dzieci wyraża się w ich myślach, nastawieniach, uczuciach i reakcjach. One zaś stają się podstawą dla kształtującej tożsamości młodego człowieka. Uczeń - ofiara doświadcza lęków, poczucia izolacji, bezsilności, bezwartościowości, a dominującym doświadczeniem jest poczucie niepewności. Niepewność w stosunku do samego siebie, do innych i wobec życia prowadzi do dysharmonii w zachowaniu dziecka. Takie dziecko kształtuje w swojej świadomości zafałszowaną wizję rzeczywistości, opartą na zależności, manipulacji, winie, krzywdzie...
 

Katarzyna Wasilewska

 

Cały artykuł w "EDUKACJA i DIALOG" czerwiec 2009