Czerwiec - ważny miesiąc dla Polaków. Legendy i mity...

Do wyraźnie zapisanych w pamięci Polaków miesięcy (takich jak: kwiecień 1940; maj 1791 i 1944; sierpień 1920, 1944 i 1980; wrzesień 1939; listopad 1830 i 1918) dochodzi kolejny – czerwiec.

Aniśmy się obejrzeli, jak dwa wydarzenia, w których znaczna część społeczeństwa uczestniczyła bezpośrednio, stały się historią, obrosły legendą i wieloma różnorodnymi opiniami. Są to daty: 2 czerwca 1979 r. i 4 czerwca 1989 r.

Bez tej pierwszej, bez wspaniałych słów, wypowiedzianych w tym dniu na placu Zwycięstwa (obecnie Marszałka Józefa Piłsudskiego) przez naszego wielkiego rodaka Jana Pawła II: „Niech zstąpi Duch Twój i odmieni oblicze ziemi! Tej ziemi!”, być może nie byłoby ani sierpnia 1980, ani czerwca 1989.

To właśnie te słowa, skierowane przez polskiego Papieża do rodaków, uruchomiły naszą aktywność i dały ludziom impuls do działań, o których Jacek Kaczmarski śpiewał: „Wyrwij murom zęby krat! Zerwij kajdany, połam bat!”. To te słowa pozwoliły zachować ducha w ciężkich latach stanu wojennego i zmobilizować energię społeczną do wydarzeń roku 1989.

4 czerwca roku 1989 to niewątpliwy sukces polskiego społeczeństwa wieńczący długą walkę z komunistycznym totalitaryzmem (w której ważnym etapem były wystąpienia robotników Poznania w czerwcu 1956 roku) i rozpoczynający drogę do III Rzeczypospolitej.

O tym, czy na tej drodze nie przydarzyło się wiele błędów i potknięć, czy w pełni potrafiliśmy zagospodarować zwycięstwo odniesione w półwolnych wyborach, będziemy jeszcze dyskutowali i sprzeczali się przez wiele lat, a historycy i publicyści wyleją morze atramentu dywagując „co by było, gdyby…?”. Jako bezpośredni uczestnik wydarzeń, pamiętający nastrój tamtych dni, skłaniam się do zapisania w naszej pamięci obrazu pięknego, na pewno wyidealizowanego, ale jakże bliskiego romantycznej polskiej duszy.

Tego obrazu nie popsuły ciągle ujawniane fakty, stawiające pod znakiem zapytania zarówno intencje, jak i korzyści płynące z okrągłego stołu i wyborów czerwcowych dla części ich organizatorów.

Tym tematom poświęcono wiele debat, pisano książki i artykuły. Warto jednak pamiętać, że w kształtowaniu ducha i świadomości narodowej legendy są często silniejsze niż suche fakty. Nie zmieniajmy więc pięknej legendy czerwca 1979 i 1989 roku, ale wykorzystujmy ją do budowania lepszej, bardziej sprawiedliwej, bardziej solidarnej Polski.

Wojciech Starzyński