Inteligentne ciało

Dysponujemy dwoma ciałami: ciałem fizycznym i jego mentalną reprezentacją. Ciało umysłowe w sytuacjach krytycznych zachowuje się instynktownie, zanim jeszcze świadomy umysł zarejestruje niebezpieczeństwo. Ideałem byłoby, gdyby nasze ciało umysłowe i fizyczne działało w pełnej harmonii.

Jest to umysłowy system dowodzący naszym ciałem, sprawnością i umiejętnościami fizycznymi. Inteligencja fizyczna, zwana inaczej inteligencją ruchowo–czuciową lub kinestetyczną, obejmuje rozumienie ruchu i sprawnego posługiwania się ciałem. Wysoka inteligencja fizyczna oznacza predyspozycje do uprawiania sportu (o dyscyplinie będą decydowały inne cechy fizyczne np. wzrost, konstrukcja fizyczna, ale też współwystępowanie innego typu inteligencji, np. emocjonalnej – do gier zespołowych, wizualnej – do strzelectwa). Ten typ inteligencji ważny jest także we wszystkich zajęciach technicznych i manualnych, gdyż związany jest z talentem do sprawnego posługiwania się swoim ciałem i wszelkiego typu narzędziami. Ludzie o inteligencji fizycznej myślą ciałem, mają świetnie skoordynowane ruchy, poruszają się z wdziękiem, mają dobre wyniki w zajęciach sportowych, grach zespołowych lub wykazują zdolności muzyczne i grają w orkiestrach.

Mówiliśmy już wcześniej o tym, że określone rodzaje inteligencji są ze sobą powiązane. Gdyby zbudować hierarchiczną strukturę opisywanych rodzajów inteligencji, to podstawą byłaby inteligencja fizyczna. Pojawia się ona we wczesnym stadium rozwoju dziecka, nie bez przyczyny nazwanym rozwojem psychoruchowym, ponieważ rozwój psychiczny (także myślenie i rozwiązywanie problemów) nierozerwalnie związany jest z rozwojem manipulacji i lokomocji.

Zdolności cielesne na wiele sposobów przyczyniają się do zwiększania potencjału naszej inteligencji ogólnej. Ale programy rozwijające zdolności umysłowe, zazwyczaj pomijają inteligencję fizyczną. Jednak w życiu nie możemy jej ignorować – nasze ciało odgrywa bowiem główną rolę w tym co robimy. Niemal wszystkie zajęcia i zadania, w które musimy się codziennie angażować, wymagają wysiłku fizycznego. Rzadko zdajemy sobie sprawę z tego, jak wiele aktywności fizycznej wymagają od nas niektóre czynności. I tak na przykład pozornie niezbyt męcząca praca przy komputerze, porównywana bywa pod względem zużywanej energii z męczącym treningiem. Różne emocje mogą czasem przybrać formę doznań fizycznych. Miłość do drugiej osoby wypełnia nas ciepłem, a  lęk powoduje skurcz żołądka. To właściwości naszego ciała, pozwalają czasem wyczuć, że nowopoznana osoba nie budzi zaufania, chociaż inni mają o niej dobrą opinię.

Dysponujemy dwoma ciałami: ciałem fizycznym i jego mentalną reprezentacją. Ciało umysłowe w sytuacjach krytycznych zachowuje się instynktownie, zanim jeszcze świadomy umysł zarejestruje niebezpieczeństwo. Ideałem byłoby, gdyby nasze ciało umysłowe i fizyczne działało w pełnej harmonii. Niestety, często nie zwracamy uwagi na impulsy, które wysyła nam ciało mentalne, a zauważone – wręcz staramy się przezwyciężyć. Właśnie to jest często powodem naszej niezręczności, braku koordynacji i trudności ze zdobyciem nowej sprawności fizycznej. Zazwyczaj przed wykonaniem jakiegoś nowego zadania, do którego potrzeba sprawności fizycznej ogarnia nas niepokój lub wręcz strach, co powoduje, że jesteśmy spięci. Niesłusznie uważamy, że należy maksymalnie się wytężyć, aby dobrze wykonać jakąś czynność. Przy zbyt mocnym napięciu mięśnie sztywnieją a ruchy stają się mniej zręczne i gorzej skoordynowane, przez co nie możemy poprawnie wykonać zadania. Napięcie mięśni uwalnia również hormon stresu, który zakłóca procesy uczenia się, upośledzając zarówno pamięć długoterminową jak i krótkoterminową.

Próba potraktowania nowego wyzwania jak zabawy, rozluźnienie i swobodne podjęcie czynności, wzmagają prawdopodobieństwo zapamiętania tego, czego się uczymy i pozwalają mięśniom na lepsze wykonanie danej czynności. Koordynacja ruchowa jest następstwem koordynacji umysłowej.

Nawiązanie kontaktu z własnym ciałem nie powinno być trudne, znamy je przecież dobrze. Musimy się tylko nauczyć kontaktować z nim i umiejętnie je wykorzystywać. Każdy dysponuje mądrością, która ma swe źródło w ciele. Jednak zazwyczaj bywa ona stłumiona przez ograniczenia społeczne i kulturowe, a także „złą” wiedzę na jej temat. Nawiązanie kontaktu ze zdolnościami cielesnymi, umiejętność odbierania sygnałów płynących od ciała, może nam zapewnić ważne źródło wiedzy. Sygnały płynące z naszego ciała: to ucisk w żołądku, przyjemne ciepło i uczucie zadowolenia, napięcie w klatce piersiowej, bóle głowy, spocone dłonie lub też przyspieszone bicie serca. Mogą okazać się cenną wskazówką przy podejmowaniu decyzji...

Często właśnie nasze ciało decyduje o tym, jak reagują na nas ludzie. Ciało mówi bardzo wiele. Gesty, postawa, mina – to język jaki instynktownie potrafimy odczytać i na jaki instynktownie odpowiadamy. Znajomość języka ciała to nie tylko umiejętność odczytywania sygnałów, jakie wysyłają inni ale również umiejętność przemawiania w ten sposób. Zdarza się, że przyjęcie odpowiedniej postawy decyduje o osiągnięciu celu.

Jedną z form języka ciała jest dopasowanie. Jest to technika wypracowana przez dziennikarzy telewizyjnych po to, by stworzyć pozytywny związek emocjonalny z osobami, z którymi przeprowadzają wywiad. Opiera się ona na potwierdzonej badaniami zasadzie, że łatwiej aprobujemy osoby podobne do nas. Dopasowanie, to przejęcie formy zachowań (pozy, gestykulacji, sposobu mówienia) naszego rozmówcy. Stwarza ono poczucie bezpieczeństwa, wzbudza zaufanie, wyzwala chęć współpracy i porozumienia. Dopasowanie jest naszą naturalną umiejętnością. Czasem naśladujemy nieświadomie język ciała kogoś z otoczenia, nie zdając sobie z tego sprawy przejmujemy czyjeś powiedzonka i gesty. Już od wczesnego dzieciństwa uczymy się przez naśladownictwo. Dla niemowląt jest to naturalny sposób komunikowania się ze światem. Dopasowanie odgrywa istotną rolę w młodzieżowych grupach koleżeńskich, a wśród dorosłych stanowi ważny element w kształtowaniu właściwych zachowań w miejscu pracy. Jak widać naśladownictwo wynika z naturalnego dążenia człowieka do nawiązania kontaktu z drugim człowiekiem. Jeśli będziemy świadomie go używać przekonamy się, że łatwiej będziemy wchodzić w związki z innymi ludźmi i zdobędziemy umiejętność interpretowania reakcji innych osób, a co za tym idzie, nauczymy się wyczuwać ich prawdziwe intencje.

Istnieje znaczna różnica między ćwiczeniem ciała a ćwiczeniem inteligencji fizycznej

Rozwijaniu inteligencji fizycznej służyć będą wszelkie próby innego niż zwykle wykorzystania swego ciała. Osoby praworęczne powinny starać się posługiwać lewą ręką i na odwrót. Spróbujmy wykonać palcami stóp jakąś czynność zarezerwowaną dotychczas dla dłoni – na przykład podnieść coś z podłogi. Czytajmy książkę do góry nogami. Zamiast łyżki i widelca używajmy do jedzenia pałeczek. Oglądając serwisy informacyjne, obserwujmy jakiego języka ciała używa prezenter podając pozytywne, a jakiego – negatywne wiadomości, zwróćmy uwagę na sygnały świadczące o zdenerwowaniu uczestników jakiegoś spotkania lub ich nadmiernej pewności siebie. Spróbujmy zaobserwować, jak reagują ludzie mówiący prawdę, a jak ci przyłapani na kłamstwie. Stosujmy te obserwacje w świadomym posługiwaniu się językiem ciała. W kontaktach z ludźmi starajmy się unikać póz i min kojarzonych z niepewnością, zdenerwowaniem lub kłamstwem.

Ćwiczenie ciała również rozwija naszą inteligencję fizyczną. Tymczasem w Polsce traktujemy sport, ruch fizyczny i wszystko co się z tym wiąże trochę jak niepoważną rozrywkę. Oczywiście przeżywamy emocje gdy nasi zawodowi sportowcy zdobywają medale, ale dla większości Polaków ich własna aktywność sportowa to zabawa, z którą każdy ma do czynienia w szkole i na studiach, a którą dorośli, poważni ludzie nie powinni się zajmować.

Tymczasem bogate kraje, mające zdrowe społeczeństwo przywiązują do sportu masowego ogromną wagę. Szkolny sport kształtuje u młodych ludzi wiele cech niezbędnych w dorosłym życiu. Uczy samodyscypliny, wyrzeczeń, jeśli chce się coś osiągnąć, umiejętności radzenia sobie z porażką i radości ze zwycięstwa. Wpaja też naszym uczniom umiejętność współpracy w grupie. Codzienna dawka sportu, to również bardziej optymistyczne spojrzenie na świat za sprawą endorfin. Niestety zwolnienie z lekcji WF jest wciąż popularnym prezentem dawanym uczniom przez rodziców.

Mariola Dobosz