Księżna polskiej edukacji

Dr Anna Radziwiłł, która zmarła 23 stycznia 2009 r., była osobą niezwykłą. Należała do grupy tych, którzy na pytania: Kto jest podmiotem polskiej oświaty? – odpowiadają: Naród; Komu ma służyć polska szkoła? – Społeczeństwu. To pozornie anachroniczne, a jednocześnie bardzo nowoczesne spojrzenie na edukację najlepiej określa Jej poglądy na sprawy kraju i wybór drogi jaką szła przez całe życie.

Arystokratka nie tylko z urodzenia, ale przede wszystkim z ducha, była wspaniałą, tolerancyjną demokratką. W mojej ocenie jest „Siłaczką” III Rzeczypospolitej, nawiązującą do najpiękniejszych postaci w twórczości Stefana Żeromskiego, a jednocześnie dostrzegającą wyzwania XXI wieku.

Wśród licznych zasług Pani Anny Radziwiłł, chciałbym przypomnieć Jej kontakty z oświatą niepubliczną, w tym, ze środowiskiem szkół społecznych.

Dowiedziawszy się o objęciu przez Nią stanowiska wiceministra edukacji w rządzie Tadeusza Mazowieckiego, bardzo się ucieszyłem, wierząc, że będę mógł liczyć na życzliwą pomoc i merytoryczną oceną naszych, często bardzo idealistycznych i nieprofesjonalnych pomysłów. Upoważniała do tego wcześniejsza współpraca z lat 1984 – 86, kiedy zaprosiłem

dr Annę Radziwiłł oraz profesorów: Stefana Kieniewicza, Tadeusza Łebkowskiego i Bronisława Geremka do jury konkursu, którego celem było napisanie i wydanie podręcznika poświęconego historii Polski XX wieku. Książki „przeznaczonej dla młodzieży szkół ponadpodstawowych, studentów kierunków niehumanistycznych oraz dorosłych różnych zawodów nie posiadających specjalistycznego wykształcenia humanistycznego…” (cytat z regulaminu konkursu). Ta, zgłoszona przecież przez amatora inicjatywa, spotkała się z życzliwym i bardzo aktywnym zaangażowaniem Pani Radziwiłł w pracę nad regulaminem i promocją konkursu. Mimo że, ze względu na małe zainteresowanie potencjalnych autorów nie zakończył się on sukcesem, nawiązana wówczas znajomość, ułatwiła mi w następnych latach zwracanie się do Niej w wielu sprawach dotyczących Społecznego Towarzystwa Oświatowego i uczestnictwa w życiu publicznym.

Od początku prac nad ustawą o systemie oświaty, znaleźliśmy w osobie Pani Minister – z jednej strony surowego krytyka proponowanych przez nasze środowisko rozwiązań (np. w obszarze uprawnień rodziców na terenie szkół publicznych), – z drugiej zaś, orędownika regulacji prawnych, które wnosiliśmy i które promowała uwzględniając polskie realia. Nigdy różnice poglądów nie wpływały na podejmowanie decyzji niezbędnych dla stworzenia nowoczesnego systemu edukacji.

Na szczególną uwagę zasługuje działalność pedagogiczna Anny Radziwiłł. Spotykam wielu Jej byłych uczniów, często ludzi na eksponowanych stanowiskach, opowiadających jak wspaniałą była nauczycielką historii, osobą kształtującą ich na całe życie. Warto więc pamiętać, że Anna Radziwiłł to nie tylko polityk oświatowy III RP, ale przede wszystkim wychowawca przybliżający młodzieży wiedzę o skomplikowanych i trudnych dziejach naszego kraju.

Są ludzie, których zastąpić bardzo trudno. Istnieją osobistości, których każdemu z nas, a szczególnie polskiej edukacji będzie brakowało i bez których nasze codzienne życie będzie uboższe. Do takich osób zaliczam Panią Annę Radziwiłł – Księżną polskiej edukacji.


Wojciech Starzyński
wojciechstarzynski.pl