Zdolny czy inteligentny?

Możliwości naszego umysłu w zakresie wykorzystania poszczególnych typów inteligencji są ogromne, jednak wykorzystujemy je często w niewielkim stopniu. To nie ich niski poziom utrudnia nam posługiwanie się nimi, ale brak zaufania do tej inteligencji, którą mamy. Tak dzieje się często w przypadku inteligencji twórczej.

Inteligencja twórcza często bywa utożsamiana ze zdolnościami artystycznymi: plastycznymi, muzycznymi czy literackimi. Ale pod pojęciem „inteligencja twórcza” kryje się przede wszystkim postawa twórcza, czyli zdolność tworzenia czegoś nowego, zdolność do oryginalnego, nowatorskiego myślenia. Cechuje ją pomysłowość, innowacyjność, fantazja i intuicja, a także umiejętność generowania nowych koncepcji. Myślenie kreatywne to wymyślanie, eksperymentowanie i  łamanie zasad. Człowiek kreatywny szybko i łatwo radzi sobie z nowymi sytuacjami, potrafi dokonać ich wszechstronnej oceny posługując się wyobraźnią. Ma ciekawe pomysły i często znajduje oryginalne rozwiązania. Osobę o dobrze rozwiniętej inteligencji twórczej charakteryzuje ciekawość świata i ludzi, dusza poszukiwacza, łatwość dostosowywania się do zmian, pomysłowość, bogata wyobraźnia, umiejętność dostrzegania problemów i ich rozwiązywania, szczególne uzdolnienia, poczucie humoru.

Ten rodzaj twórczego myślenia nie cechuje wyłącznie wynalazców, artystów czy naukowców. Kreatywność jest naturalną ludzką cechą, tak naturalną, że niemal nie zdajemy sobie sprawy z tego, kiedy robimy z niej użytek. Wszyscy jesteśmy kreatywni, mamy oryginalne, nowatorskie pomysły, cechuje nas intuicja i wyobraźnia.

Zdarza się, że przemyślane rozwiązania niekoniecznie mają sens, a świetne pomysły rodzą się od niechcenia. Wszyscy znamy takie chwile, kiedy mimo usilnych starań żaden ciekawy pomysł czy rozwiązanie problemu nie przychodzi nam do głowy, a potem jakiś nagły impuls dociera do naszej świadomości i ni stąd ni zowąd wpadamy na doskonały pomysł lub rozwiązanie problemu. W ten sposób daje o sobie znać nasza inteligencja twórcza. Wiele wynalazków w dziejach ludzkości jest wynikiem takich nagłych olśnień.

Umiejętność szybkiego generowania pomysłów i rozwiązań jest niezbędna do osiągnięcia celu w każdej dziedzinie życia

Oryginalność cechuje tych, którzy zyskują uznanie w różnych dziedzinach. Podczas gdy jedni drepczą wciąż tymi samymi ścieżkami i powtarzają wciąż te same błędy, inni nie znają żadnych ograniczeń i wszędzie znajdują nowe, ciekawe rozwiązania.

Na co dzień nie jesteśmy jednak zbyt kreatywni. Często brakuje nam nowych i oryginalnych pomysłów, i nie ma w tym nic dziwnego. Wynika to ze sposobu naszego funkcjonowania. Na ogół niezbyt chętnie podejmujemy jakikolwiek wysiłek twórczy. Hamuje nas w jego podejmowaniu – podobnie jak to się dzieje w przypadku inteligencji logicznej – brak wiary w nasze umiejętności w tej dziedzinie. Uważamy, że nie jesteśmy wystarczająco zdolni aby móc swojej inteligencji twórczej zaufać.

Zazwyczaj skłonni jesteśmy uważać, że nie jesteśmy twórczy, a to co robimy nie ma nic wspólnego z kreatywnością. Wydaje nam się, że twórcze myślenie cechuje ludzi zajmujących się, sztuką, rozrywką, reklamą, biznesem. Tymczasem myślenie twórcze leży u podstaw wielu sukcesów, i to zarówno zawodowych, jak i tych leżących w sferze życia prywatnego.

Do podejmowania wysiłków twórczych zniechęca nas również przekonanie, że ludzie obdarzeni takimi zdolnościami mają niezwykle wysoki iloraz inteligencji, a skoro nasze IQ nie jest tak wysokie zakładamy, że na pewno nie mamy żadnych zdolności twórczych.

Okazuje się jednak, że wielu znanych pisarzy, malarzy, muzyków, naukowców, ludzi biznesu wcale nie przewyższa nas pod względem poziomu inteligencji.


Mariola Dobosz


  Cały artykuł w "EDUKACJA i DIALOG" maj  2009