Podsumowanie projektu: W samorządach szkolnych i szkolnych drużynach harcerskich rosną obywatele

Społeczne Towarzystwo Oświatowe prowadzi ponad 160 szkół podstawowych, gimnazjów i liceów w 12 województwach. Są to zarówno szkoły w małych miejscowościach, np. Mała Wieś w województwie mazowieckim, czy Czarne w województwie zachodniopomorskim, jak i szkoły w wielkich aglomeracjach. Szkoły te mają zwykle bardzo bogatą ofertę edukacyjną, bardzo często przodują w rankingach szkół opartych o wyniki egzaminów zewnętrznych, ale prawie we wszystkich tych szkołach obserwujemy małe zaangażowanie uczniów w samodzielne działania na rzecz szkoły, społeczności lokalnej czy uczniów innych szkół. Obserwujemy też mniejszą prawdopodobnie niż w szkołach publicznych aktywność samorządów szkolnych oraz bardzo małą ilość szkolnych drużyn harcerskich.

Dla STO, organizacji wyrosłej z obywatelskich korzeni jest to bardzo niepokojące.

Czyżby dzieci obywateli, założycieli szkół rosły na starannie wykształconych egocentryków, niezdolnych do współpracy w ramach działań na rzecz dobra wspólnego? Próbując przeciwdziałać temu zjawisku, opracowaliśmy kilka programów finansowanych zarówno ze środków własnych jak i zewnętrznych. Podejmowaliśmy już, miejscami nawet owocne, działania w kierunku ożywienia ruchu harcerskiego. Aktualnie zrealizowany projekt „W szkolnych samorządach i drużynach harcerskich rosną obywatele” obejmował działania, które powinny być przyczynkiem do zmiany. Niski poziom aktywności obywatelskiej oraz słaba pozycja samodzielnych działań młodzieży w życiu szkoły nie przystoi naszym szkołom.

Projekt został zrealizowany w 20 szkołach STO w 9 województwach. W każdej z nich wzięło udział przynajmniej 20 osób, zatem projekt bezpośrednio zaangażował w działania około 400 uczniów szkół STO podstawowych, gimnazjum lub liceum. Szkoły uczestniczące w projekcie musiały napisać własny projekt działań samorządu lub drużyny harcerskiej na ostatnie 2 miesiące 2008 roku. Projekty, które otrzymały finansowanie (ponad 7 tysięcy każdy) na swoje działania, zostały wyłonione przez powołaną przez kierownictwo projektu Komisję.

Realizacja projektu przyczyniła się do zwiększenia bezpieczeństwa w szkołach - beneficjentach projektu. Nic bowiem nie daje tak mocnego poczucia bezpieczeństwa człowiekowi, jak świadomość własnych możliwości w zakresie skutecznego, autorskiego działania na rzecz innych. Dziecko jako sprawca autorskich działań rozwija się harmonijne w dużym poczuciu własnej wartości. W takim działaniu buduje się tożsamość ucznia, minimalizuje jego agresja i bunt. Z badań CBOS „Przemoc w szkole 2006” wynika, że 42 % pytanych uczniów uważa, że samorząd niewiele, co robi i jest traktowany jako martwa narzucona struktura. Niemal połowa uczniów nie wykonuje żadnych prac na rzecz własnej szkoły. W Polsce kładzie się mały nacisk na kształcenie aktywnych, odpowiedzialnych i świadomych społecznie osób. Zaledwie 6% młodzieży w Polsce pracuje w wolontariacie, podczas gdy w Europie ponad 30%.

Projekt przyczynił się do zmiany tego stanu rzeczy, pewnie zmniejszył deficyt postaw obywatelskich diagnozowanych wśród uczniów szkół, a działania na rzecz dobra wspólnego stały się okazją do budowania poczucia dumy z samodzielnych prospołecznych działań uczniowskich.


Anna Okońska - Walkowicz
wiceprezes ZG STO