Gra o szkołę

Istotnym atutem niniejszej publikacji jest to, że Autor osadza ją w perspektywie przyszłości. Wreszcie trafiamy na doskonałe kompendium wiedzy o tym, jak zarządzać szkołą, jak organizować w niej życie i pracę, aby sprostała ona wymaganiom przyszłych cywilizacji. Co zrobić, aby nie było przepaści między tym, czego uczy nas szkoła, a tym, czego wymaga od nas życie? Owa książka adresowana jest do ludzi o otwartych umysłach, którzy pragną zmian, widzą konieczność ich przeprowadzenia, zależy im na przywróceniu szkole znaku najwyższej jakości. Trudno sobie wyobrazić, aby nowoczesny dyrektor marzący o roli lidera, chcący być autorytetem, nie przeczytał owego opracowania. Ma tu bowiem wykładnię szczegółowych zasad zarządzania szkołą w nowych czasach. Nie jest to książka, w której dominuje teoria. Jest w niej pokazany ciąg działań praktycznych, łańcuchy czynności, które należy podjąć, aby zmienić oblicze szkoły.

Wyjątkowość recenzowanej publikacji polega jednak przede wszystkim na tym, że Autor odważnie, z wielką determinacją osadza model zarządzania szkołą na fundamencie aksjologicznym. We współczesnej oświacie fundament ów mocno się chwieje, co skutkuje poważnym kryzysem. Toteż słusznie W. Kołodziejczyk namawia dyrektorów szkół, aby zarzucili autokratyczny styl zarządzania na rzecz stylu opartego na zasadach i wartościach. To właśnie one powinny wyznaczać szkole konkretne działania i decyzje.

Warto, a nawet trzeba, przyjrzeć się komplementarnej propozycji zarządzania szkołą, gdzie działania związane z budowaniem kultury organizacyjnej opartej na jakości łączą się z działaniami związanymi z budowaniem kultury bazującej na wartościach. Znakomicie przenosi nas Autor od Tischnerowskiego „myślenia według wartości” do „zarządzania przez wartości”.
Podkreśla wielokrotnie, że aby nastąpiły pozytywne zmiany w szkole, aby szkoła była skuteczna, najwięcej uwagi należy poświęcić budowaniu hierarchii wartości. W jednoznaczny i zdecydowany sposób domaga się, aby podstawą szkół było zarządzanie przez wartości, które muszą być jasne, trwałe, określone przez wszystkich zainteresowanych.

Z pewnością burzy to wielu osobom dotychczasowy sposób myślenia o szkole. Jeśli jednak nie zechcą przewartościować swojego stylu zarządzania nią, mogą być pewni, że nie sprosta ona wyzwaniom nadchodzących czasów. W największym stopniu mogą się tego lękać ci, którym brakuje wiedzy z zakresu aksjologii. Trzeba bowiem najpierw wiedzieć, czym są wartości, aby potem móc je urzeczywistniać. Nie ma piękniejszej i sensowniejszej filozofii szkoły od tej, którą przyjmuje autor.

Bezpieczeństwo – Miłość – Mądrość – Szczęście to podstawowy kanon wartości wyznaczający formułę szkoły przyszłości. Niezwykle interesujący jest też wątek poświęcony zarządzaniu sobą w czasie. Ileż mądrości niesie ze sobą myśl Autora: „nie można mówić o zarządzaniu czasem, ale o zarządzaniu w czasie”. Gdyby dyrektorzy szkół nabyli tę umiejętność, koncentrowaliby się na sprawach naprawdę istotnych, wynikających z misji szkoły i własnego posłannictwa.

Gorąco polecam Czytelnikom zaznajomienie się z zasadami skutecznego działania i zarządzania sobą w czasie. Godne podziwu jest to, z jaką skrupulatnością i pieczołowitością wprowadza nas Autor w tajniki zarządzania sobą w czasie. Przy tej okazji omawia drażliwą dla wielu dyrektorów, ale jakże ważną dla ich skutecznego działania, kwestię delegowania i przekazywania uprawnień swoim nauczycielom. Dlaczego dyrektorzy uciekają od tego typu zachowań? Warto, zdaniem Autora, wprowadzać je w codzienne życie. Powierzanie innym odpowiedzialności to umiejętność, która jest sztuką nowoczesnego kierowania organizacją. Skutecznie, z wykorzystaniem szerokiej palety argumentów, przekonuje W. Kołodziejczyk, aby nie bać się delegowania uprawnień i odpowiedzialności, bo tylko takie działanie daje każdemu nauczycielowi poczucie sensu własnej pracy.

Gra o szkołę toczy się wielotorowo, gramy też o osobę dyrektora. Jakim ma być człowiekiem, aby właściwie zarządzał szkołą? Zdaniem Autora, musi działać zgodnie z wyznawanymi wartościami, być spójny wewnętrznie, innymi słowy – wiarygodny. To wartość, której Autor poświęca szczególnie dużo miejsca w II części książki, czyniąc ją wartością kardynalną wyznaczającą wszelkie inne wartości. Wbudowuje się ona w przywództwo skoncentrowane na zasadach. Nie ma fragmentu, którego nie poleciłabym Czytelnikowi. Każda myśl jest warta refleksji, bo każda jest ważna, głęboka, mocno osadzona we właściwym kontekście. Cieszyłabym się, gdyby wszyscy pedagodzy zaznajomili się z przedstawioną przez W. Kołodziejczyka wizją edukacji XXI w. Łatwiej byłoby wtedy zrozumieć konieczność zmian, jakim musi poddać się polska szkoła. Namawiam szczególnie dyrektorów szkół, aby pochylić się nad treścią rozdziałów 3, 4, 5 w części II książki, gdzie znajdą cenne wskazówki jak zostać liderem w szkole przyszłości, jak kształcić ucznia początku XXI wieku i jak zarządzać szkołą, aby nie przegrała w wyścigu cywilizacyjnym. Nie ukrywam, że lektura owej publikacji jest fascynująca, zważywszy na fakt, że jest ona napisana z wielką pasją. Profesjonalizm wyrażony w myślach i języku Autora czyni ją książką niezwykle wartościową. Swoim tokiem rozumowania przełamał on schematyzm w myśleniu o szkole, dając czytelne propozycje nowej filozofii zarządzania szkołą na miarę przyszłości.


Maria Janukowicz