Kultura muzyczna a telewizja.

Radek Lubkowski, 06 Wrzesień 09

Upowszechnianie kultury według D. Jankowski to ,,intencjonalnie organizowane oddziaływanie służące kształtowaniu, rozwijaniu potrzeb i zainteresowań kulturalnych oraz stymulowaniu i wspomaganiu jednostek i małych grup społecznych do rozwijania i sublimacji swojej aktywności kulturalnej (recepcyjnej, współtwórczej i twórczej, zabawowej i rekreacyjnej).

Ciekawy pogląd na upowszechnianie kultury ma S. Krzemień ? Ojaka, Upowszechnianie kultury bywa bardzo pojemne: jest w stanie objąć wszystkie czynności, mające na celu poszerzenie skali i przyśpieszenia tempa życia kulturalnego. Upowszechniać można kulturę, która jest wytworzona i gotowa, podatna na udostępnianie i popularyzację. Dawna czy nowa czeka na odbiorcę, który ? dotarłszy do niej ? skorzystałby z jej dobrodziejstw i poddał się jej wpływowi.
Pewną konkretyzację pojęcia upowszechniania, niosą dwa wspomniane już terminy: udostępnianie i popularyzacja.
Udostępnianie kojarzy się z ofertą, z której uczestnicy życia kulturalnego mogą skorzystać, lecz nie są do tego ani przymuszani, ani zobowiązani.
Popularyzacja jest czynnością zmierzającą do rozszerzenia zasięgu oddziaływania dóbr kultury, zwłaszcza przez ułatwienie odbiorcy kontaktu ze zjawiskami kulturalnymi. Niekiedy oznacza próbę wyposażenia odbiorcy w pewne quantum kompetencji, bez którego ów kontakt z dziełem jest niemożliwy lub utrudniony.

Najsilniejszy obecnie środek masowego przekazu, jakim jest telewizja pomaga w popularyzacji, udostępnianiu oraz stanowi całokształt procesów upowszechniania kultury muzycznej. Nie mamy do tej pory poważniejszych opracowań, dotyczących funkcjonowania muzyki w telewizji, a także związków zachodzących między tym środkiem przekazu a kulturą muzyczną, lecz pozycja, jaką zajmuje telewizja w naszym społeczeństwie, zmusza, by mimo to w trakcie rozważań nad problemami upowszechniania sztuki nie przejść obok niej obojętnie. A zatem:, w jaki sposób telewizja od początku swego istnienia po dzień dzisiejszy dokonuje wyboru fragmentów rzeczywistości muzycznej, pokazywanych na ekranie i emitowanych przez głośniki? Oraz w jaki sposób poprzez emisję programów muzycznych telewizja tworzy nową rzeczywistość kulturowo ? muzyczną ?
Nie można poszukiwać odpowiedzi bez uprzedniego przypomnienia, iż powojenny okres funkcjonowania wszystkich środków masowego przekazu w Polsce, oprócz wielu innych swoistych cech, charakteryzuje się także tym, że za jedno z naczelnych zadań postawił sobie edukację jak najszerszych rzesz społeczeństwa, podnoszenie poziomu kulturowego wszystkich warstw społecznych. W przypadku zetknięcia się muzyki z telewizją również odnajdujemy szczytne hasła: upowszechniania największych osiągnięć twórczości muzycznej, uprzystępniania dzieł najwybitniejszych twórców wszystkim, którzy tego chcą.
Dziś, zresztą coraz bardziej intensywnie, telewizja nasza w ramach programów muzycznych edukuje społeczeństwo, przedstawiając dzieła dawne, uznane.

Ewidentny przykład to powstanie stacji tvp kultura. Sama nazwa mówi o tym że jest to program o kulturze, czyli o krzewieniu całokształtu duchowego i materialnego dorobku społeczeństwa. Program ten wchodzi w różne dziedziny życia, także w muzykę. Można obejrzeć całe konerty wszystkich wybitnych kompozytorów, wykonawców, jazzmanów. Jest to program dzięki któremu dowiadujemy się jak bogaty jest nasz kraj w uzdolnionych muzycznie ludzi.

            Myślę, że interwencja telewizji wpłynęła na szerszą akademizację rzeczywistości muzycznej, że oprócz zaznajomienia się masowego odbiorcy z niektórymi dziełami muzycznymi, narzuciła swoim odbiorcom akademicki sposób widzenia, słyszenia i rozumienia kultury muzycznej. [1]

Jak programy kulturalne mają się do rzeczywistości ?

PBS dla "Gazety", 2-3 lipca zrobił badania dotyczące muzyki. Czego słuchają Polacy ?

Wyniki mówią same za siebie.

             Muzyki z kaset i płyt (lub komputera) słucha nieco ponad połowa Polaków (radia blisko 90 proc.) . Bardzo duży wpływ ma tutaj oczywiście wiek. Wśród młodych słucha muzyki (oprócz radia) ponad 90 proc., a np. wśród osób po sześćdziesiątce - niewiele ponad 10 proc. 85 proc. słuchanej przez nas muzyki to muzyka rozrywkowa. Lekką przewagę ma przy tym polska nad zagraniczną. Naszą muzykę bardziej lubią kobiety i starsi.
Techno, hip-hopu i rapu słucha oczywiście młodzież. Ale nie tylko ci najmłodsi objęci badaniem (15-18 lat), ale także ludzie w wieku 18-24 lat. Co ciekawe, ta grupa okazuje się też największymi miłośnikami jazzu. Natomiast starsi - jeśli już czegoś słuchają - to znacznie częściej niż przeciętnie jest to muzyka poważna (to 20 proc. słuchanej przez nich muzyki). Co ciekawe, wiek ma na słuchanie muzyki poważnej dwa razy większy wpływ niż wykształcenie: wśród osób z wyższym muzyka poważna to tylko 10 proc. słuchanej muzyki. Oprócz zasugerowanych przez nas rodzajów muzyki ankietowani mogli wymieniać inne gatunki. Pojawiły się blues, muzyka ludowa i etniczna, poezja śpiewana i heavy metal.[2]

            Takie badania utwierdzają nas  w przekonaniu że muzyka poważna jaki dawni wielcy kompozytorzy zanikają, i trzeba pomyśleć jak temu przeciwdziałać.

[1]  W. Panek, , Upowszechnianie ... , ss.59-60

[2] Pracownia Badań Społecznych dla Gazety Wyborczej 2,3 lipca 2009

 r.

Pliki do pobrania
1. Załącznik 1