Oświadczam, że zapoznałem się i akceptuję
Politykę prywatności

Upośledzenie umysłowe

Renata , 18 Sierpień 10


UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE


 


Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne w DSM- IV


 


Definicja upośledzenie umysłowe, jako OBNIŻENIE OGÓLNEJ SPRAWNOŚCI INTELEKTUALNEJ ZNACZĄCO PONIŻEJ ŚREDNIEJ, KTÓREMU TOWARZYSZY WYRAŹNE OGRANICZENIE FUKNCJI ADAPTACYJNYCH”, w pewnych zakresach umiejętności, takich jak:


ü   dbanie o siebie,


ü   praca,


ü   zdrowie,


ü   bezpieczeństwo.


Objawy charakterystyczne dla powyższej diagnozy muszą wystąpić przed 18 rokiem życia. Ujawniające się po 18 roku życia cechy upośledzenia umysłowego uważane są za przejawy otępienia.


Upośledzenie umysłowe określa się w kategoriach:


ü   poziomu wykonania,


ü   poziomu inteligencji.


Definicja w DSM-IV nie opisuje czynników sprawczych tzn:


ü   biologicznych,


ü   społeczno – kulturowych,


ü   psychologicznych, czy też kombinacji powyższych, które mogą stanowić pierwotne przyczyny powstałego zaburzenia.


Upośledzenie umysłowe zakodowane jest na osi II DSM-IV. Może wystąpić jako specyficzny typ zaburzenia lub współwystępować z innymi zaburzeniami (wyodrębnionymi na I albo na II osi DSM-IV).


Liczba pierwszych rozpoznań upośledzenia umysłowego w przedziale wiekowym 5-6 lat wyraźnie wzrasta. Najwięcej rozpoznań jest wśród 15-latków, u starszych dzieci gwałtownie spada. Czas naturalnego wzrostu wymagań życiowych to czas, w którym najczęściej jest rozpoznawane upośledzenie umysłowe. We wczesnym dzieciństwie jednostkę z osłabioną zdolnością intelektualną uznaje się za normalną. Trudności natury intelektualnej zaczynają być bardziej widoczne, gdy dziecko przekracza próg szkoły. Wówczas zostaje poddane diagnozie. Dzieci z niewielkim upośledzeniem objęte odpowiednim programem nauczania w swojej grupie mogą opanować podstawowe umiejętności szkolne i osiągnąć satysfakcjonujący poziom przystosowania społecznego, a tym samym pozbywają się tożsamości osoby upośledzonej umysłowo.


 


Stopnie upośledzenia umysłowego


 


- Arbitralny – nieuzasadniony, narzucający swoje zdanie, apodyktyczny,


- Pragmatyczny – praktyczny, oparty na faktach.


Zgodnie z DSM-IV wyróżnia się 4 stopnie upośledzenia umysłowego


 


TABELA 1












Stopień upośledzenia umysłowego a zakres wartości II


Rozpoznanie stopnia upośledzenia umysłowego


Zakres ilorazu inteligencji


Lekkie upośledzenie


Umiarkowane upośledzenie


Znaczne upośledzenie


Głębokie upośledzenie


50-55 do około 70


35-40 do 50-55


20-25 do 35-40


poniżej 20-25


 


Stopnie upośledzenia umysłowego określane są za pomocą wystandaryzowanych testów. Testy te nie są nieomylne a na ich wykonanie wpływa wiele czynników tj:


ü   motywacja,


ü   zmęczenie,


ü   aktualny stan zdrowia.


Należy pamiętać, że utworzone testy miały z góry określony cel tzn. dla przewidywania przyszłych osiągnięć dzieci w nauce. A zatem mówiąc o różnych stopniach upośledzenia umysłowego mówimy przede wszystkim o zdolności osiągania sukcesów w nauce szkolnej.


Cytowana na wstępie za DSM-IV definicja upośledzenia umysłowego, („obniżenie ogólnej sprawności intelektualnej znacząco poniżej średniej) znajduje bezpośrednie przełożenie na wartości ilorazu inteligencji znajdujące się o 2 odchylenie standardowe wynosi 15. Zatem wartość ilorazu inteligencji około 70 jest wartością odległą od średniej o około 2 odchylenia standardowe.


Położenie nacisku na wartość ilorazu inteligencji ma sens w odniesieniu do jego niskich wartości, ponieważ osoba z II około 50 będzie ujawniała poważne braki w zachowaniu adaptacyjnym, natomiast przy wyższych wartościach ogólne zachowania adaptacyjne wydają się niezależne od poziomu inteligencji. Reasumując niektóre osoby z ilorazem inteligencji niższym, funkcjonują lepiej niż osoby z wyższym. Nie bez znaczenia staje się fakt, iż zróżnicowanie środowisk społecznych ma wpływ na zachowania adaptacyjne jednostki, co uwidocznione zostaje w innej części definicji upośledzenia umysłowego, „…któremu towarzyszy wyraźne ograniczenie funkcji adaptacyjnych”.


 


Lekkie upośledzenie umysłowe


 


Osoby z lekkim upośledzeniem umysłowym stanowią najliczniejszą grupę osób, u których rozpoznano upośledzenie umysłowe. Osoby z tej grupy są „zdolne do uczenia się„, a ich poziom intelektualny porównywalny jest z poziomem dzieci w wieku 8-11 lat. Nie traktujmy tego dosłownie – znaczy to tyle, że osoba dorosła wykonuje test inteligencji jak przeciętny 10-latek. Przystosowanie społeczne osób zbliżone do poziomu przystosowania w okresie dojrzewania. Wymagają pewnego dozoru, ponieważ mają ograniczoną zdolność przewidywania.


Osoby ociężałe i lekko upośledzone z odpowiednio wczesnym rozpoznaniem i specjalistyczną pomocą przy współpracy domu, szkoły mogą osiągnąć wystarczający poziom przystosowania społecznego, opanować podstawy wiedzy i nauczyć się prostych umiejętności, aby stali się samodzielnymi członkami społeczeństwa.


 


Umiarkowane upośledzenie umysłowe


 


Można je opisać słowami „zdolne do wyćwiczenia prostych czynności”. Są w stanie zdobyć umiejętności tj. gotowanie czy inne mało skomplikowane zajęcia, według otrzymanej instrukcji. W życiu dorosłym uzyskują poziom intelektualny dziecka w wieku 4-7 lat.


ü   niektóre osoby mogą nauczyć się czytać i pisać,


ü   radzą sobie z prostymi przekazami języka mówionego,


ü   uczą się bardzo wolno – proces tworzenia pojęć bardzo ograniczony,


ü   wyglądają niezdarnie i nie zgrabnie, ciało często zdeformowane,


ü   koordynacja ruchów słaba,


ü   niekiedy bywają agresywne i wrogie częściej jednak przyjazne,


ü   bardzo rzadko stwierdza się u nich wyjątkowe zdolności np.: muzyczne.


Jeśli rozpoznanie nastąpiło stosunkowo wcześnie i stworzono właściwe warunki treningu umiejętności, osoby z takim upośledzeniem mogą osiągnąć przy współpracy rodziny częściową samodzielność w zakresie dbania o siebie, akceptowalnego zachowania by móc żyć z renty w rodzinie lub środowisku chronionym.


 


Znaczne upośledzenie umysłowe


 


Osoby te pozostają zależne od opieki innych


ü   duży niedorozwój motoryczny,


ü   niedorozwój mowy,


ü   zaburzenia sensoryczne,


ü   upośledzenie ruchowe,


ü   w małym stopniu opanowują czynności higieny osobistej i samoobsługi,


ü   trening prowadzi do opanowania pozostałych zajęć, ale pod nadzorem.


 


 


 


 


Głębokie upośledzenie umysłowe


 


Do opisu tych osób stosuje się również określenie a brzmi ono następująco „upośledzenie wymagające wspierania czynności życiowych”.


ü   głęboki deficyt zachowań adaptacyjnych,


ü   brak zdolności opanowania najprostszych zadań,


ü   brak mowy lub szczątkowe jej używanie,


ü   deformacje fizyczne,


ü   patologia ośrodkowego układu nerwowego,


ü   opóźnienia wzrostu,


ü   napady drgawkowe,


ü   mutyzm,


ü   głuchota,


ü   inne anomalie fizyczne,


ü   pod opieką przez całe swoje życie,


ü   żyją krótko, są chorowite i mają niską odporność.


Głębokie i znaczne upośledzenie umysłowe są na ogół rozpoznawane we wczesnym dzieciństwie na podstawie wyraźnych deformacji, opóźnionego rozwoju. Mimo wszystkich swoich ograniczeń osoby te są najczęściej lojalne, wdzięczne i czułe wobec innych.


Do niedawna Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne (sponsor DSM-IV) i Amerykańskie Towarzystwo Badań nad Upośledzeniem Umysłowym (AAMR) były zgodne, co do definicji upośledzenia umysłowego. W 1992 AAMR zakwestionowało definicję podaną w DSM-IV


ü   przyjmując wartość ilorazu inteligencji równą 75 jako punkt graniczny (poszerzając tym samym listy osób upośledzonych umysłowo),


ü   określenie dotyczące stopni upośledzenia, zastąpiono określeniami powiązanymi z rodzajem opieki: dorywcza, ograniczona, rozszerzona i stała,


ü   AAMR wprowadza także rewizje dotyczące standardów procedur diagnostycznych.


AAMR spotyka się z krytyką i wydaje się, że ich intencją było rozszerzenie listy usług specjalistycznych dla osób upośledzonych.


Pięć czynników biologicznych, które mogą prowadzić do upośledzenia umysłowego


 


a) czynniki genetyczno - chromosomalne


Lekki stopień upośledzenia umysłowego często przekazywany jest na drodze dziedzicznej. Odziedziczenie przeciętnego potencjału w połączeniu z nędzą i niedostatkiem społeczno – kulturowym rodziny sprzyja obniżeniu intelektu poniżej przeciętnego. Czynniki genetyczne i chromosomalne odgrywają znaczącą rolę w etiologii poważniejszych zaburzeń umysłowych tj. Zespół Downa, lub Zespół Kruchego Chromosomu (brak ciągłości długiego ramienia chromosomu X – określającego płeć). Aberracja chromosomalna i defekty genetyczne powodują zmiany metaboliczne mózgu – które w konsekwencji dają upośledzenie umysłowe, które bywa na ogół umiarkowane lub znaczne.


b) zakażenia i czynniki toksyczne


Ø   upośledzenie umysłowe może być spowodowane różnymi


zakażeniami, np.: kiłą, HIV -1, różyczką kobiet ciężarnych, wirusowym zapaleniem mózgu – dziecka po urodzeniu,


Ø   czynnikami toksycznymi tj. tlenek węgla, ołów, alkohol, przedawkowanie leków,


Ø   niezgodnością grupy krwi matki i płodu  działanie czynników odpornościowych wprowadzonych w surowicy przeciwtężcowej czy po szczepieniu tyfusu.


c) urazy u wcześniaków i uraz fizyczny


Ø   istnieje duże prawdopodobieństwo upośledzenia umysłowego u dzieci przedwcześnie urodzonych i z niską masą ciała (poniżej 2 kg),


Ø   okołoporodowy uraz fizyczny (podczas porodu i po urodzeniu), który najczęściej spowodowany jest:


- złym ułożeniem płodu,


- krwawieniem wewnątrzczaszkowym,


- niedotlenieniem


d) promieniowanie jonizujące


Promieniowanie może działać bezpośrednio na zapłodnione jajo lub uszkadzać komórki płciowe rodziców (mutacje genetyczne), co z kolei prowadzi do defektów u potomstwa.


Źródła szkodliwego promieniowania


- promienie X stosowane niegdyś w medycynie do diagnozy i terapii,


- testy broni nuklearnej,


- wycieki z elektrowni atomowych.


e) niedożywienie i inne czynniki biologiczne


Od dawna panuje przekonanie, że w okresie rozwoju niedobory białka i innych podstawowych składników odżywczych mogą powodować znaczne uszkodzenia fizyczne i umysłowe. Obecnie cytuje się wiele danych świadczących (Ricciuti) o pośrednim wpływie niedożywienia na upośledzenie umysłowe. Niedożywienie może, więc wpływać na zmianę aktywności dziecka, jego zainteresowanie światem, motywacją do uczenia się. Tego rodzaju zubożenie prowadzi do upośledzenia zdolności intelektualnej.


 


 


 


Opracowanie na podstawie „Psychologia zaburzeń cz. 2”


- James N. Butcher,


- Robert C. Carson,


- Susan Mineka


 


                                                                                                  Opracowała:


                                                     Renata Wojtkowiak


Aktualna ocena

0

Oceń
Podziel się
KOMENTARZE
Aktualnie brak komentarzy. Bądź pierwszy, wyraź swoją opinię

DODAJ KOMENTARZ
Aby móc pisać komentarze musisz się zalogować

REKLAMA
SPOŁECZNOŚĆ
KATEGORIE
NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Egzaminy będą coraz mniej ważne

Katarzyna Hall 18 Kwiecień 2014

Majowa odsłona "Cyfrowej Wyprawki": Fundacja Panoptykon zaprasza na warsztat

Redakcja portalu 18 Kwiecień 2014

Pierwsza część bezpłatnego podręcznika gotowa

Redakcja portalu 17 Kwiecień 2014

Dlaczego MEN boi się podręcznikowej konkurencji?

Redakcja portalu 17 Kwiecień 2014

Ruszył konkurs plastyczny "Natura 2000 i przyroda mojego regionu"

Redakcja portalu 16 Kwiecień 2014


OSTATNIE KOMENTARZE

Test pierwszy

Piotr 08 Kwiecień 2014, 14:40

Refleksje terapeuty uzależnień

Bogumiła Hawryluk 02 Marzec 2014, 18:50

PISA - czy(j) sukces?

Piotr Zamojski 28 Styczeń 2014, 15:35

Co wpływa na decyzje Polaków o edukacji? - rozmowa z dr Agnieszką Chłoń-Domińczak, liderem Zespołu Edukacji i Rynku Pracy IBE

Mirek M 19 Grudzień 2013, 12:27

Pozorna edukacja w rzeczywistym świecie

Piotr Bińczak 11 Grudzień 2013, 15:23


Powrót do góry